Quan điểm của anh (chị) về việc pháp nhân thương mại chịu TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ không loại trừ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ của cá nhân theo khoản 2 Điều 75 BLHS?

CÂU HỎI : Quan điểm của anh (chị) về việc pháp nhân thương mại chịu TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ không loại trừ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ của cá nhân theo khoản 2 Điều 75 BLHS?	(Trả lời bên dưới)

Việc quy định "Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự (TNHS) không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân" tại Khoản 2 Điều 75 Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015 là một trong những điểm đột phá và gây tranh luận nhất trong khoa học luật hình sự Việt Nam. Dưới đây là quan điểm phân tích về quy định này dưới góc độ pháp lý và thực tiễn: 1. Bản chất của "Trách nhiệm kép" (Dual Liability) Quy định này thiết lập nguyên tắc song song tồn tại: Một hành vi phạm tội có thể dẫn đến hai hậu quả pháp lý hình sự độc lập. Cá nhân: Chịu trách nhiệm về hành vi cụ thể, lỗi cá nhân và các hình phạt mang tính tước đoạt quyền tự do (tù giam, cải tạo...). Pháp nhân: Chịu trách nhiệm về lỗi tổ chức, sự quản lý lỏng lẻo và các hình phạt mang tính kinh tế (phạt tiền, đình chỉ hoạt động). 2. Lý do quy định này là cần thiết và hợp lý a. Tránh tình trạng "núp bóng" pháp nhân Nếu việc truy cứu pháp nhân loại trừ cá nhân, các cá nhân điều hành có thể sẵn sàng thực hiện những hành vi liều lĩnh, phi pháp để mang lại lợi nhuận khổng lồ cho công ty, vì họ biết rằng nếu bị phát hiện, chỉ có "công ty" (một thực thể trừu tượng) bị phạt tiền, còn bản thân họ vẫn an toàn. Quy định này đảm bảo không ai có thể dùng tổ chức làm "lá chắn" cho sai phạm cá nhân. b. Sự khác biệt về bản chất lỗi Lỗi của cá nhân là lỗi trong tâm lý, nhận thức trực tiếp thực hiện hành vi. Lỗi của pháp nhân là lỗi trong hệ thống, văn hóa doanh nghiệp hoặc sự phê chuẩn của cơ quan lãnh đạo. Vì đây là hai thực thể khác nhau về bản chất, nên việc áp dụng hình phạt lên cả hai là không vi phạm nguyên tắc "Không ai bị kết án hai lần cho cùng một hành vi" (Non bis in idem), vì đối tượng bị kết án là khác nhau. c. Tăng cường khả năng răn đe Sức mạnh của pháp luật hình sự được nhân đôi. Cá nhân sợ bị tù tội, còn pháp nhân sợ bị khánh kiệt về tài chính hoặc mất uy tín thương hiệu. Sự kết hợp này buộc cả lãnh đạo và tổ chức phải tự thiết lập các cơ chế kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt hơn. 3. Những thách thức và điểm cần lưu ý Dù hợp lý, quy định này cũng đặt ra những vấn đề phức tạp trong quá trình áp dụng: Xác định mức độ đóng góp vào hậu quả: Trong nhiều vụ án (như ô nhiễm môi trường), rất khó để bóc tách đâu là thiệt hại do cá nhân gây ra và đâu là thiệt hại do chính sách của công ty. Điều này đòi hỏi Tòa án phải rất công tâm để tránh việc "phạt chồng phạt" một cách quá mức. Vấn đề bồi thường dân sự: Nếu cả cá nhân và pháp nhân cùng bị kết tội, việc phân chia nghĩa vụ bồi thường thiệt hại dân sự trong vụ án hình sự sẽ trở nên rắc rối. Thông thường, pháp nhân (có tiềm lực tài chính) sẽ đứng ra bồi thường, nhưng về mặt hình sự, cả hai vẫn phải chịu án. Áp lực cho doanh nghiệp vừa và nhỏ: Ở các doanh nghiệp nhỏ mà Giám đốc cũng là chủ sở hữu duy nhất, việc phạt cả hai đôi khi chỉ mang tính hình thức vì thực chất dòng tiền phạt đều từ một túi mà ra. 4. Kết luận Quan điểm cá nhân tôi cho rằng quy định tại Khoản 2 Điều 75 là hoàn toàn đúng đắn và phù hợp với xu thế quốc tế. Nó tạo ra một cơ chế phòng chống tội phạm kinh tế và môi trường toàn diện. Tuy nhiên, để quy định này thực sự công bằng, cần có những hướng dẫn cụ thể về việc phân hóa trách nhiệm: 1.     Nếu cá nhân tự ý làm sai vì lợi ích riêng (không vì lợi ích pháp nhân), pháp nhân không phải chịu trách nhiệm. 2.     Nếu cá nhân thực hiện theo chỉ đạo của tập thể, hình phạt đối với cá nhân cần được xem xét giảm nhẹ hơn so với khi họ hành động độc lập. Bạn có muốn thảo luận về một vụ án thực tế nào tại Việt Nam mà cả cá nhân và pháp nhân đều bị truy cứu trách nhiệm đồng thời không?   VIDEO: (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO: (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: (đang cập nhật)