Mặt chủ quan
của tội phạm là những diễn biến tâm lý bên trong của người phạm tội, bao gồm lỗi,
mục đích và động cơ. Đối với nhóm tội phạm về ma túy, việc xác định đúng các yếu
tố này có ý nghĩa quyết định trong việc phân loại tội danh (ví dụ: phân biệt giữa
tàng trữ để sử dụng và tàng trữ để bán). Dưới đây là
các biểu hiện chủ quan đặc trưng của nhóm tội này:
1. Hình
thức lỗi Hầu hết các
tội phạm về ma túy được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp.
- Nhận thức: Người phạm tội nhận thức rõ
hành vi của mình là trái pháp luật (biết rõ vật mình đang cầm, bán, vận
chuyển là chất ma túy). Họ cũng nhận thức được tính chất nguy hiểm cho xã
hội và sự cấm đoán của Nhà nước.
- Ý chí: Người phạm tội hoàn toàn tự
nguyện thực hiện hành vi và mong muốn thực hiện hành vi đó đến cùng.
- Lưu ý về "Lỗi cố ý gián tiếp": Rất hiếm khi xảy ra trong nhóm
tội này. Thông thường, nếu một người vận chuyển một kiện hàng mà
"nghi ngờ" là ma túy nhưng vẫn chấp nhận vận chuyển để lấy tiền,
pháp luật thường suy luận đó là lỗi cố ý trực tiếp đối với hành vi vận
chuyển trái phép chất ma túy.
2. Mục
đích phạm tội Mục đích là
yếu tố cực kỳ quan trọng để định tội danh chính xác trong nhóm tội này,
vì hành vi khách quan có thể giống hệt nhau (đều là chiếm giữ ma túy).
- Mục đích vụ lợi: Đây là mục đích điển hình của tội
Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251). Người phạm tội thực hiện
hành vi nhằm thu lợi bất chính từ việc chênh lệch giá hoặc tiền công.
- Mục đích sử dụng: Đây là mục đích của tội Tàng
trữ trái phép chất ma túy (Điều 249). Nếu người phạm tội tàng trữ ma
túy chỉ để thỏa mãn cơn nghiện của bản thân mà không có ý định bán lại, họ
sẽ bị truy cứu về tội danh này.
- Mục đích khác: Có thể là mục đích giúp sức cho
người khác, mục đích trả thù (gài ma túy vào người khác), hoặc các mục
đích cá nhân khác tùy thuộc vào từng tội danh cụ thể như Tổ chức sử dụng
trái phép chất ma túy (Điều 255).
3. Động
cơ phạm tội Động cơ thường
là lý do bên trong thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi. Trong nhóm tội ma
túy, động cơ phổ biến bao gồm:
- Động cơ kiếm tiền nhanh chóng (đối
với các đối tượng mua bán, vận chuyển thuê).
- Động cơ thỏa mãn nhu cầu sinh lý
của cơ thể (đối với người nghiện).
- Động cơ vì nể nang, giúp đỡ bạn
bè hoặc bị lôi kéo.
4. Vấn đề
"Sai lầm về đối tượng" Đây là một
khía cạnh lý thú trong mặt chủ quan của tội ma túy:
- Trường hợp 1: Người phạm tội tưởng là ma túy
nhưng thực tế là chất khác (ví dụ: bột mì). Theo án lệ và hướng dẫn hiện
nay, nếu họ có ý định mua bán ma túy và tin đó là ma túy, họ vẫn bị truy cứu
trách nhiệm hình sự về tội ma túy ở giai đoạn Phạm tội chưa đạt.
- Trường hợp 2: Người phạm tội không biết đó là
ma túy (ví dụ: bị người khác lừa gửi quà mà không biết bên trong có ma
túy). Nếu chứng minh được họ hoàn toàn không biết và không thể biết, họ sẽ
không có lỗi và không phải chịu TNHS.
5. Ý
nghĩa của việc phân tích mặt chủ quan 1.
Chống bỏ lọt tội phạm và oan sai: Phải chứng minh được ý thức chủ quan của người phạm tội để
tránh việc xử lý oan những người bị gài bẫy. 2.
Phân hóa trách nhiệm hình sự: Giúp phân biệt người nghiện (tàng trữ để dùng) với kẻ buôn
cái chết trắng (tàng trữ để bán). Mức hình phạt cho mục đích mua bán luôn nặng
hơn nhiều so với mục đích tàng trữ đơn thuần.
Bạn có muốn
tôi phân tích sâu hơn về các tiêu chí mà cơ quan điều tra thường dùng để chứng
minh "mục đích mua bán" khi người phạm tội nhất quyết khai là
"tàng trữ để sử dụng" không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét