Trong pháp
luật hình sự Việt Nam, Lợi dụng chức vụ, quyền hạn là hành vi của người
có chức vụ, quyền hạn đã sử dụng "ưu thế" công việc của mình để làm
trái công vụ hoặc thực hiện các hành vi trục lợi, xâm phạm đến hoạt động đúng đắn
của cơ quan, tổ chức. Dưới đây là
các khía cạnh pháp lý quan trọng liên quan đến nhóm hành vi này theo Bộ luật
Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) và các văn bản hướng dẫn: 1. Dấu hiệu
pháp lý cơ bản
- Chủ thể: Phải là người có chức vụ, quyền
hạn (do bầu cử, bổ nhiệm, hợp đồng hoặc một hình thức khác, có hưởng lương
hoặc không hưởng lương).
- Hành vi: Sử dụng chức vụ, quyền hạn như
một "công cụ" để thực hiện mục đích riêng. Nếu không có chức vụ
đó, họ không thể thực hiện được hành vi hoặc thực hiện không dễ dàng như vậy.
- Mục đích: Thường là vụ lợi (lợi ích vật
chất) hoặc động cơ cá nhân khác (như để bao che, trả thù...).
2. Các tội
danh điển hình Hành vi lợi
dụng chức vụ, quyền hạn xuất hiện trong nhiều nhóm tội, tiêu biểu nhất là:
|
Tên tội
danh
|
Điều
luật
|
Đặc điểm
chính
|
|
Lợi dụng
chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ
|
Điều 356
|
Vì vụ lợi
hoặc động cơ cá nhân mà làm trái công vụ gây thiệt hại cho Nhà nước, tổ chức,
cá nhân.
|
|
Lạm dụng
chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản
|
Điều 355
|
Dùng uy thế
để uy hiếp hoặc khiến người khác sợ hãi mà đưa tài sản, hoặc lợi dụng để chiếm
đoạt tài sản của người khác.
|
|
Lợi dụng
chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi
|
Điều 366
|
Sử dụng vị
thế của mình để tác động đến người có chức vụ khác nhằm giải quyết việc theo
ý mình để hưởng lợi.
|
3. Phân
biệt "Lợi dụng" và "Lạm dụng" Hai khái niệm
này thường bị nhầm lẫn nhưng có sự khác biệt rõ rệt về mặt kỹ thuật pháp lý:
- Lợi dụng chức vụ: Người phạm tội làm việc trong
phạm vi quyền hạn được giao nhưng sử dụng quyền hạn đó vào mục đích
sai trái (ví dụ: được quyền ký duyệt hồ sơ nhưng lại ký duyệt để nhận tiền
hoa hồng).
- Lạm dụng chức vụ: Người phạm tội làm việc vượt
quá hoặc ngoài phạm vi quyền hạn được giao (ví dụ: công an phường
không có quyền tạm giữ xe vi phạm trên đường quốc lộ nhưng vẫn thực hiện để
phạt tiền trái phép).
4. Các yếu
tố định khung hình phạt Mức độ
nghiêm trọng của tội phạm này thường được xác định dựa trên:
- Giá trị tài sản: Số tiền hoặc tài sản trục lợi
được (thường từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc dưới 2 triệu nhưng gây hậu quả
nghiêm trọng).
- Mức độ thiệt hại: Thiệt hại về vật chất (từ 10
triệu đồng trở lên) hoặc thiệt hại phi vật chất (uy tín cơ quan nhà nước).
- Sử dụng thủ đoạn tinh vi: Đối phó với cơ quan chức năng
hoặc lợi dụng hoàn cảnh thiên tai, dịch bệnh.
Lưu ý: Đối với nhóm tội này, việc thành khẩn
khai báo và chủ động khắc phục hậu quả (nộp lại số tiền thu lợi bất chính) là
những tình tiết giảm nhẹ quan trọng nhất khi xem xét quyết định hình phạt.
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét