So sánh, phân biệt: Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản (Điều 355 BLHS) và trường hợp lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà có lợi dụng chức vụ, quyền hạn (điểm d khoản 2 Điều 174 BLHS) ?

CÂU HỎI : So sánh, phân biệt: Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản (Điều 355 BLHS) và trường hợp lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà có lợi dụng chức vụ, quyền hạn (điểm d khoản 2 Điều 174 BLHS) ?	(Trả lời bên dưới)

Đây là một trong những nội dung phức tạp nhất khi phân biệt các tội phạm về chức vụ và tội phạm xâm phạm sở hữu. Trong quá trình làm báo cáo nghiên cứu cao học, việc làm rõ ranh giới giữa hai trường hợp này sẽ giúp định danh tội danh chính xác, tránh nhầm lẫn giữa nhóm tội phạm tham nhũng và tội phạm sở hữu thông thường. Dưới đây là bảng so sánh và phân tích chi tiết: 1. Bảng so sánh chi tiết Tiêu chí Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản (Điều 355) Lừa đảo chiếm đoạt tài sản có lợi dụng chức vụ (Điều 174) Bản chất hành vi Dùng uy thế, sức mạnh của chức vụ để đe dọa, ép buộc hoặc làm người khác sợ hãi mà đưa tài sản. Dùng thủ đoạn gian dối để làm người khác tin tưởng (nhầm lẫn) mà tự nguyện đưa tài sản. Vai trò của chức vụ Chức vụ là "vũ khí" để gây áp lực, buộc nạn nhân phải giao tài sản ngoài ý muốn. Chức vụ là "tấm bình phong" để tạo lòng tin, khiến nạn nhân tin rằng thông tin giả là thật. Ý chí của nạn nhân Nạn nhân đưa tài sản trong trạng thái lo sợ, bị ép buộc (dù biết hành vi của cán bộ là sai). Nạn nhân đưa tài sản trong trạng thái tự nguyện vì tin vào sự dối trá của người phạm tội. Khách thể xâm hại Hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước VÀ quyền sở hữu tài sản. Quyền sở hữu tài sản là chủ yếu (chức vụ chỉ là tình tiết tăng nặng). 2. Ví dụ minh họa để phân biệt Trường hợp Điều 355 (Lạm dụng chức vụ): Tình huống: Một cán bộ kiểm tra thuế đe dọa doanh nghiệp rằng sẽ đình chỉ hoạt động kinh doanh (dù không có quyền hoặc doanh nghiệp không sai) trừ khi doanh nghiệp đưa 100 triệu đồng. Phân tích: Doanh nghiệp biết mình bị ép, nhưng vì sợ cái "uy" của vị cán bộ này nên phải đưa tiền. Đây là hành vi lạm dụng sức mạnh chức vụ. Trường hợp Điều 174 (Lừa đảo có lợi dụng chức vụ): Tình huống: Một cán bộ văn phòng (không có thẩm quyền giải quyết đất đai) nói dối với người dân rằng mình có suất đất ngoại giao giá rẻ và có khả năng làm sổ đỏ ngay lập tức. Người dân tin thật nên giao tiền cọc. Phân tích: Cán bộ này dùng danh nghĩa "người trong cơ quan" để tạo lòng tin. Người dân đưa tiền vì bị lừa (tin vào thông tin giả), không phải vì bị đe dọa hay ép buộc. 3. Khung hình phạt và Hệ quả pháp lý Sự khác biệt về mức án giữa hai tội danh này là rất lớn, cho thấy chính sách hình sự nghiêm khắc hơn đối với nhóm tội tham nhũng: Khung hình phạt Điều 355 (Tội phạm chức vụ) Điều 174 (Tội phạm sở hữu) Mức thấp nhất 06 năm đến 13 năm tù. 02 năm đến 07 năm tù (tại khoản 2). Mức cao nhất Tù chung thân. 12 năm đến 20 năm tù hoặc Tù chung thân (tại khoản 4). Lưu ý quan trọng: Tại Điều 174, "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" chỉ là một tình tiết định khung tăng nặng (nằm ở khoản 2). Trong khi đó, ở Điều 355, chức vụ là yếu tố cấu thành tội phạm bắt buộc. 4. Điểm cần lưu ý trong báo cáo nghiên cứu Khi phân tích, bạn nên xoáy sâu vào "Thủ đoạn khách quan": 1.     Nếu có yếu tố "Gian dối" (đưa thông tin sai sự thật làm tiền đề) -> Ưu tiên xem xét Điều 174. 2.     Nếu có yếu tố "Uy hiếp/Yêu sách" (dùng vị thế để ép buộc) -> Ưu tiên xem xét Điều 355. Ngoài ra, theo tinh thần của Luật số 86/2025/QH15 mà bạn đang nghiên cứu, việc xác định đúng tội danh còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc áp dụng các chính sách về thu hồi tài sản tham nhũng và các điều kiện để được hưởng án treo hoặc giảm án trong tương lai. Hy vọng những phân tích này sẽ giúp ích cho báo cáo cao học của bạn! Nếu cần làm rõ thêm về các tình tiết định khung cụ thể của hai điều luật này, mình luôn sẵn sàng hỗ trợ. Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO: (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: (đang cập nhật)