Vấn đề hình
phạt tử hình là một trong những đề tài gây tranh cãi gay gắt nhất không chỉ
trong luật học mà còn ở góc độ đạo đức, tôn giáo và quyền con người trên toàn
thế giới. Dưới đây là
phân tích các quan điểm về sự tồn tại của hình phạt này trong hệ thống hình phạt
hiện nay:
1. Quan
điểm ủng hộ duy trì (Tính răn đe và Công bằng) Những người ủng
hộ cho rằng tử hình là cần thiết vì các lý do:
- Sự trừng trị tương xứng (Báo ứng): Đối với những tội ác cực kỳ dã
man (như giết người hàng loạt, khủng bố), hình phạt tù chung thân được xem
là chưa đủ để bù đắp nỗi đau của nạn nhân và gia đình. Tử hình thể hiện sự
công bằng tuyệt đối: "tước đoạt mạng sống thì phải trả bằng mạng sống".
- Phòng ngừa chung tối đa: Hình phạt tử hình tạo ra một sự
răn đe tâm lý cực mạnh. Nó là "vũ khí cuối cùng" của Nhà nước để
đe dọa những kẻ có ý định thực hiện các tội ác đặc biệt nghiêm trọng.
- Loại bỏ vĩnh viễn nguy cơ: Đây là cách duy nhất đảm bảo kẻ
thủ ác không bao giờ có cơ hội tái phạm hoặc gây nguy hiểm cho xã hội
(trong trường hợp vượt ngục hoặc được ân xá).
2. Quan
điểm ủng hộ bãi bỏ (Quyền con người và Tính nhân đạo) Xu hướng
chung của thế giới hiện nay là giảm dần và tiến tới xóa bỏ tử hình vì:
- Quyền sống là quyền cơ bản: Nhiều tổ chức quốc tế cho rằng
Nhà nước không có quyền tước đoạt mạng sống của công dân, dù họ có phạm tội
ác gì.
- Nguy cơ oan sai không thể khắc
phục: Đây là lập
luận mạnh mẽ nhất. Trong lịch sử tư pháp, đã có những vụ án bị tuyên tử
hình nhưng sau đó mới phát hiện oan sai. Nếu đã thi hành án, sai lầm này
là không thể sửa chữa.
- Tính nhân đạo và giáo dục: Mục đích của hình phạt hiện đại
là giáo dục và cải tạo. Tử hình triệt tiêu hoàn toàn cơ hội phục thiện của
con người.
- Hiệu quả răn đe chưa được chứng
minh: Nhiều
nghiên cứu xã hội học cho thấy tỉ lệ tội phạm nghiêm trọng ở các quốc gia
bỏ tử hình không cao hơn (thậm chí thấp hơn) so với các quốc gia duy trì
hình phạt này.
3. Xu hướng
tại Việt Nam: "Thu hẹp diện áp dụng" Việt Nam hiện
nay chọn con đường trung dung: Duy trì nhưng hạn chế tối đa.
- Giảm số lượng tội danh: Qua các lần sửa đổi Bộ luật
Hình sự (2015, 2017), Việt Nam đã bỏ tử hình ở nhiều tội danh (như cướp
tài sản, sản xuất hàng giả là lương thực, thực phẩm...).
- Đối tượng loại trừ: Không áp dụng tử hình đối với
người dưới 18 tuổi, phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi,
và người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.
- Cơ chế "chuộc tội": Đối với tội phạm tham nhũng (nhận
hối lộ, nộp lại ít nhất 3/4 tài sản tham nhũng), hình phạt tử hình có thể
được chuyển thành tù chung thân. Điều này ưu tiên việc thu hồi tài sản cho
Nhà nước.
4. Quan
điểm cá nhân Theo góc
nhìn của tôi, sự tồn tại của hình phạt tử hình trong giai đoạn hiện nay là một "sự
cần thiết mang tính lịch sử" nhưng cần được thu hẹp lộ trình: 1.
Chưa thể bỏ ngay: Với tình hình tội phạm ma túy và xâm phạm an ninh quốc gia còn phức tạp,
việc duy trì tử hình vẫn đóng vai trò là "chốt chặn" tâm lý quan trọng. 2.
Cần thận trọng tối đa: Chỉ nên áp dụng với các tội danh trực tiếp tước đoạt mạng sống
của người khác hoặc đe dọa sự tồn vong của quốc gia. 3.
Hướng tới thay thế: Mục tiêu lâu dài nên là thay thế tử hình bằng hình phạt Tù chung thân
không giảm án (tù thực sự đến chết). Hình phạt này vừa đảm bảo loại bỏ kẻ
nguy hiểm khỏi xã hội, vừa tránh được những sai lầm không thể sửa chữa nếu có
oan sai.
Bạn đánh giá
thế nào về quy định người 75 tuổi trở lên không bị áp dụng hình phạt tử hình?
Đây là một điểm mới thể hiện tính nhân đạo sâu sắc nhưng cũng gây ra không ít
tranh luận về tính công bằng đấy!
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét