Tiếp nối việc
quyết định hình phạt trong đồng phạm (Điều 58), việc quyết định hình phạt đối với
các giai đoạn thực hiện tội phạm chưa hoàn tất (Chuẩn bị phạm tội và Phạm
tội chưa đạt) được quy định tại Điều 57 BLHS 2015. Nguyên tắc cốt
lõi ở đây là: Hành vi chưa gây ra hậu quả thực tế hoặc chưa hoàn thành đầy đủ
các dấu hiệu cấu thành tội phạm thì hình phạt thường nhẹ hơn so với tội phạm đã
hoàn thành.
1. Nguyên
tắc chung (Khoản 1 Điều 57) Khi quyết định
hình phạt, Tòa án vẫn phải tuân thủ các căn cứ tại Điều 50, nhưng phải đặc biệt
xem xét thêm 02 yếu tố:
- Tính chất và mức độ nguy hiểm
cho xã hội của hành vi: Dù chưa hoàn thành, nhưng hành vi đó nhằm mục đích gì?
Có gây ra rủi ro lớn không?
- Mức độ thực hiện ý định phạm tội: Người phạm tội đã đi đến đâu
trong lộ trình thực hiện? (Ví dụ: Mới mua hung khí khác với việc đã vung
dao nhưng bị cản lại).
- Nguyên nhân dẫn đến việc không
thực hiện tội phạm đến cùng: Do chủ quan tự ý dừng lại (có thể được miễn TNHS theo
Điều 16) hay do khách quan ngăn chặn.
2. Giới hạn
hình phạt cụ thể (Khoản 2 và Khoản 3) Pháp luật
quy định trần hình phạt (mức tối đa) cho hai trường hợp này để đảm bảo tính
nhân đạo: A. Đối với
trường hợp Chuẩn bị phạm tội
- Mức hình phạt: Quyết định trong phạm vi khung
hình phạt mà điều luật tương ứng quy định.
- Giới hạn tối đa: Không quá 1/3 (một phần ba)
mức phạt tù tối đa của khung hình phạt đó.
- Lưu ý: Chỉ những tội danh được liệt kê
cụ thể tại Khoản 2 Điều 14 BLHS mới phải chịu trách nhiệm hình sự ở giai
đoạn chuẩn bị.
B. Đối với
trường hợp Phạm tội chưa đạt
- Mức hình phạt: Quyết định trong phạm vi khung
hình phạt của tội phạm tương ứng.
- Giới hạn tối đa:
- Án tù có thời hạn: Không quá 3/4 (ba phần tư)
mức phạt tù tối đa của khung hình phạt đó.
- Án Tử hình hoặc Tù chung thân: Nếu điều luật quy định hình phạt
cao nhất là Tử hình hoặc Tù chung thân, thì khi phạm tội chưa đạt, mức
hình phạt tối đa chỉ là 30 năm tù.
3. Bảng
so sánh mức hình phạt tối đa
|
Giai
đoạn
|
Hình
phạt tù có thời hạn (Trần tối đa)
|
Đối với
án Chung thân/Tử hình
|
|
Tội phạm
hoàn thành
|
100% mức
cao nhất của khung
|
Có thể áp
dụng Chung thân/Tử hình
|
|
Phạm tội
chưa đạt
|
3/4 mức cao nhất của khung
|
Tối đa 30
năm tù
|
|
Chuẩn bị
phạm tội
|
1/3 mức cao nhất của khung
|
Theo khung
hình phạt tương ứng
|
4. Ví dụ
minh họa Giả sử A phạm
tội giết người (Khoản 1 Điều 123 có khung hình phạt từ 12-20 năm, tù chung thân
hoặc tử hình): 1.
Nếu A phạm tội chưa đạt (Vác dao chém nhưng bị người khác tước dao kịp thời): o Mức án tù có thời hạn tối đa A có thể
nhận là: 20 năm x 3/4 = 15 năm o A không thể bị tuyên án Tử hình hay
Chung thân, mức cao nhất chỉ là 30 năm tù. 2.
Nếu A mới chuẩn bị phạm tội (Mua dao, theo dõi lịch trình nạn nhân): o Mức án tù tối đa A có thể nhận là: 20 năm x 1/3 = 6.6 năm (khoảng 6 năm 8 tháng).
Lưu ý
quan trọng: Đối với
người dưới 18 tuổi phạm tội chưa đạt hoặc chuẩn bị phạm tội, mức hình phạt còn
thấp hơn nữa theo quy định tại chương về Người dưới 18 tuổi phạm tội. Bạn có muốn
tôi hướng dẫn cách tính toán hình phạt cụ thể cho một tội danh nào đó dựa trên
các con số này không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét