Trường hợp "miễn trừ ngoại giao" hay cách xử lý khi một người đã bị kết án ở nước ngoài không?

CÂU HỎI : Trường hợp "miễn trừ ngoại giao" hay cách xử lý khi một người đã bị kết án ở nước ngoài không?	(Trả lời bên dưới)

Đây là hai vấn đề cực kỳ thú vị vì chúng nằm ở điểm giao thoa giữa Luật Hình sự quốc gia và Luật Quốc tế. Chúng ta sẽ bóc tách từng trường hợp để thấy cách pháp luật vận hành khi có yếu tố nước ngoài nhé. 1. Miễn trừ ngoại giao (Diplomatic Immunity) Miễn trừ ngoại giao không phải là "giấy thông hành" để phạm tội mà không bị phạt, mà là cơ chế để đảm bảo các nhà ngoại giao có thể làm việc mà không bị chính quyền nước sở tại gây áp lực vô lý. Ai được hưởng? Theo Công ước Vienna 1961, quyền này dành cho: Đại sứ, tham tán, bí thư, tùy viên và gia đình họ. Nhân viên hành chính, kỹ thuật (có giới hạn hơn). Khi họ phạm tội thì xử lý thế nào? Theo Khoản 2 Điều 5 Bộ luật Hình sự Việt Nam 2015, nếu người được hưởng quyền miễn trừ phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam, vấn đề trách nhiệm hình sự được giải quyết bằng con đường ngoại giao. Các kịch bản thường xảy ra: 1.     Trục xuất (Persona non grata): Việt Nam tuyên bố người đó là "người không được hoan nghênh" và yêu cầu rời khỏi đất nước trong 24-48 giờ. 2.     Yêu cầu từ bỏ quyền miễn trừ: Việt Nam có thể đề nghị quốc gia cử đại sứ đó tự nguyện từ bỏ quyền miễn trừ của nhân viên họ để tòa án Việt Nam xét xử. 3.     Xét xử tại chính quốc: Nếu không từ bỏ quyền miễn trừ, quốc gia đó có nghĩa vụ phải xét xử người này theo luật pháp của nước họ khi họ trở về. 2. Xử lý khi một người đã bị kết án ở nước ngoài Đây là vấn đề liên quan đến nguyên tắc "Non bis in idem" (Không ai bị xét xử hai lần cho cùng một tội phạm). Tuy nhiên, cách áp dụng tại Việt Nam có những quy định cụ thể tại Điều 6 Bộ luật Hình sự 2015: Trường hợp 1: Công dân Việt Nam phạm tội ở nước ngoài Nếu một người Việt Nam phạm tội ở nước ngoài và đã bị tòa án nước đó xét xử: Về nguyên tắc: Việt Nam vẫn có quyền truy cứu trách nhiệm hình sự nếu tội danh đó đặc biệt nghiêm trọng hoặc xâm phạm lợi ích quốc gia. Giảm nhẹ: Khi xét xử tại Việt Nam, Tòa án có thể miễn hoặc giảm hình phạt đã tuyên nếu người đó đã chấp hành một phần hoặc toàn bộ hình phạt ở nước ngoài. Trường hợp 2: Người nước ngoài phạm tội ở nước ngoài Việt Nam chỉ xử lý nếu hành vi đó xâm phạm quyền lợi của công dân Việt Nam, lợi ích của nước CHXHCN Việt Nam hoặc theo các điều ước quốc tế (như tội cướp biển, khủng bố, buôn người). Bảng so sánh nhanh Tình huống Cách giải quyết chính Cơ sở pháp lý Nhà ngoại giao phạm tội Trục xuất hoặc giải quyết qua Bộ Ngoại giao. Công ước Vienna 1961 Đã bị kết án ở nước ngoài Có thể bị xét xử lại tại VN nhưng được xem xét giảm nhẹ. Điều 6 BLHS 2015 Dẫn độ Chuyển giao người phạm tội về nước họ để xét xử. Luật Tương trợ tư pháp Một ví dụ thực tế để bạn dễ hình dung: Nếu một người Việt Nam sang nước ngoài lừa đảo chiếm đoạt tài sản rồi bỏ trốn về nước, Việt Nam thường không dẫn độ công dân mình cho nước khác (theo Hiến pháp). Thay vào đó, chúng ta sẽ yêu cầu phía nước bạn cung cấp hồ sơ để tự xét xử công dân đó tại Việt Nam. Bạn có muốn tìm hiểu thêm về quy trình Dẫn độ (Extradition) – tức là khi nào Việt Nam đồng ý "trao trả" một tội phạm cho quốc gia khác không?   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)