Nếu một người lập trang web bán hàng giả, sau khi khách chuyển tiền cọc thì khóa web và biến mất. Theo bạn, hành vi này nên bị truy tố theo Điều 174 (Lừa đảo) hay Điều 290 (Sử dụng mạng...)?

CÂU HỎI :  Nếu một người lập trang web bán hàng giả, sau khi khách chuyển tiền cọc thì khóa web và biến mất. Theo bạn, hành vi này nên bị truy tố theo Điều 174 (Lừa đảo) hay Điều 290 (Sử dụng mạng...)?	(Trả lời bên dưới)

Đây là một tình huống rất điển hình trong thực tiễn xét xử và cũng là điểm gây tranh luận nhiều nhất giữa Điều 174 (Lừa đảo chiếm đoạt tài sản) và Điều 290 (Tội sử dụng mạng... để chiếm đoạt tài sản). Để phân biệt chính xác, chúng ta cần dựa vào phương thức chiếm đoạt và các hướng dẫn tại Nghị quyết 03/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. 1. Phân tích tình huống theo Điều 174 (Lừa đảo) Trong trường hợp bạn nêu (Lập web bán hàng giả, nhận cọc rồi biến mất), hành vi này thường được định tội theo Điều 174 vì các lý do sau: Bản chất hành vi: Kẻ phạm tội dùng thủ đoạn gian dối (tạo thông tin giả về hàng hóa) để tác động vào ý chí của nạn nhân. Sự tự nguyện của nạn nhân: Nạn nhân tin vào thông tin giả đó và tự nguyện chuyển tiền (bàn giao tài sản) cho kẻ phạm tội thông qua giao dịch dân sự (mua bán). Vai trò của mạng internet: Trong trường hợp này, mạng máy tính chỉ đóng vai trò là phương tiện, môi trường để thực hiện hành vi gian dối, không phải là công cụ trực tiếp để "hack" hay can thiệp vào hệ thống nhằm lấy tiền. Kết luận: Nếu dùng mạng để rao bán hàng ảo, lừa người khác tin mà chuyển tiền cho mình, thì đó là Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174). 2. Khi nào thì áp dụng Điều 290? Để bị truy tố theo Điều 290, hành vi phải có yếu tố tác động kỹ thuật hoặc gian lận trực tiếp trên hệ thống thanh toán. Ví dụ: Trường hợp 1: Lập website giả mạo giao diện ngân hàng (Phishing) để lừa khách nhập tên đăng nhập/mật khẩu, sau đó kẻ tội phạm tự thực hiện lệnh chuyển tiền từ tài khoản khách sang túi mình. (Lúc này khách không tự nguyện chuyển tiền cho kẻ đó). Trường hợp 2: Xâm nhập trái phép vào tài khoản của người bán hàng, thay đổi số tài khoản nhận tiền trên website để tiền của khách chảy về túi kẻ tội phạm. Trường hợp 3: Dùng thông tin thẻ tín dụng đánh cắp được để thanh toán mua hàng trên các trang thương mại điện tử. 3. Bảng so sánh để phân biệt nhanh Tiêu chí Tội lừa đảo (Điều 174) Tội sử dụng mạng... (Điều 290) Cách thức lấy tiền Nạn nhân tin lời nói dối và tự thực hiện việc chuyển tiền cho kẻ xấu. Kẻ xấu tự thực hiện việc lấy tiền thông qua can thiệp kỹ thuật hoặc dữ liệu. Vai trò của mạng Là môi trường để giao tiếp, quảng cáo gian dối. Là công cụ trực tiếp để tấn công, gian lận dữ liệu. Ý chí của nạn nhân Bị đánh lừa nhưng có sự tự nguyện bàn giao tài sản. Hoàn toàn không biết hoặc không muốn việc chuyển tiền xảy ra. Chốt lại tình huống của bạn: Hành vi lập web bán hàng giả, nhận tiền cọc rồi "lặn" mất sẽ bị truy tố theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, nếu trong quá trình đó kẻ này còn dùng thủ đoạn gửi link giả mạo để chiếm quyền điều khiển ví điện tử của khách rồi mới lấy tiền, thì hành vi đó sẽ chuyển sang Điều 290. Bạn có muốn tôi cung cấp thêm một vài ví dụ về các bản án thực tế đã được tòa án xét xử để thấy rõ sự phân định này không? Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)