Cấu thành tội
phạm (CTTP) của nhóm tội xâm phạm sở hữu là tổng hợp các dấu hiệu pháp lý đặc
trưng, giúp phân biệt nhóm này với các nhóm tội phạm khác như xâm phạm tính mạng,
sức khỏe hay xâm phạm trật tự quản lý kinh tế. Dưới đây là
phân tích chi tiết 4 yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật
Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):
1. Khách
thể của tội phạm Đây là quan
hệ xã hội bị hành vi phạm tội xâm hại.
- Khách thể loại: Quan hệ sở hữu (quyền chiếm hữu,
sử dụng, định đoạt tài sản của Nhà nước, tổ chức, cá nhân).
- Khách thể trực tiếp: * Đối với các tội có tính chất
chiếm đoạt (Cướp, Bắt cóc nhằm chiếm đoạt...): Xâm phạm đồng thời quan
hệ sở hữu và quan hệ nhân thân.
- Đối với các tội còn lại (Trộm cắp,
Lừa đảo...): Chỉ xâm phạm quan hệ sở hữu.
- Đối tượng tác động: Là tài sản (vật, tiền,
giấy tờ có giá và quyền tài sản).
2. Mặt
khách quan của tội phạm Mặt khách
quan thể hiện qua những biểu hiện ra bên ngoài của tội phạm.
- Hành vi khách quan: * Nhóm chiếm đoạt: Dùng
vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc (Cướp), lén lút (Trộm cắp), gian
dối (Lừa đảo), bội tín (Lạm dụng tín nhiệm).
- Nhóm không có tính chất chiếm
đoạt: Chiếm giữ
trái phép, sử dụng trái phép, hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.
- Hậu quả: * Đa số các tội này có CTTP
vật chất, nghĩa là hậu quả (giá trị tài sản bị thiệt hại) là dấu hiệu
bắt buộc để định tội.
- Thông thường: Giá trị tài sản từ 2.000.000
đồng trở lên. Nếu dưới mức này, phải kèm theo các điều kiện như: đã bị
xử phạt hành chính, đã bị kết án về tội chiếm đoạt chưa được xóa án tích,
gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự...
- Mối quan hệ nhân quả: Hành vi khách quan phải là
nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thiệt hại về tài sản.
3. Mặt chủ
quan của tội phạm
- Lỗi: Luôn là lỗi cố ý trực tiếp.
Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là xâm phạm quyền sở hữu của
người khác nhưng vẫn mong muốn thực hiện.
- Mục đích: * Đối với các tội chiếm đoạt: Mục
đích chiếm đoạt là dấu hiệu bắt buộc và phải có trước hoặc tại thời điểm
thực hiện hành vi.
- Đối với các tội như Hủy hoại
tài sản: Mục đích là làm tài sản mất giá trị hoặc giá trị sử dụng.
4. Chủ thể
của tội phạm
- Cá nhân: Phải có năng lực trách nhiệm
hình sự và đạt độ tuổi theo quy định.
- Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: Chỉ chịu trách nhiệm về tội phạm
rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng (ví dụ: Cướp
tài sản, Cướp giật tài sản - Điều 12 BLHS).
- Từ đủ 16 tuổi trở lên: Chịu trách nhiệm về mọi tội phạm
trong nhóm này.
- Pháp nhân thương mại: BLHS 2015 đã bổ sung chủ thể là
pháp nhân đối với một số tội danh cụ thể (ví dụ: Tội buôn lậu, nhưng hiện
tại trong Chương XVI về xâm phạm sở hữu, chủ thể chủ yếu vẫn là cá nhân).
Bảng so
sánh đặc điểm CTTP một số tội điển hình:
|
Tội
danh
|
Hành
vi đặc trưng
|
Mục
đích
|
Hình
thức CTTP
|
|
Cướp
tài sản
|
Dùng vũ lực/đe
dọa dùng vũ lực ngay tức khắc
|
Chiếm đoạt
|
CTTP Hình
thức (Hành vi xảy ra là cấu thành)
|
|
Trộm cắp
tài sản
|
Lén lút,
bí mật với chủ sở hữu
|
Chiếm đoạt
|
CTTP Vật
chất (Tài sản ≥ 2 triệu)
|
|
Lừa đảo
tài sản
|
Dùng thủ
đoạn gian dối để chủ sở hữu tự nguyện giao
|
Chiếm đoạt
|
CTTP Vật
chất (Tài sản ≥ 2 triệu)
|
|
Hủy hoại
tài sản
|
Làm cho
tài sản hư hỏng, mất giá trị
|
Hủy hoại
|
CTTP Vật
chất (Thiệt hại ≥2 triệu)
|
Bạn có muốn
tôi làm rõ hơn về các điều kiện định tội khi giá trị tài sản dưới 2 triệu đồng
không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét