Thứ Năm, 25 tháng 4, 2024

Đặc điểm thi hành án hình sự Việt Nam trong thời kỳ phong kiến và pháp thuộc?

CÂU HỎI : Đặc điểm thi hành án hình sự Việt Nam trong thời kỳ phong kiến và pháp thuộc?

(Trả lời bên dưới)

Thi hành án hình sự Việt Nam qua các thời kỳ phong kiến và pháp thuộc mang những đặc điểm riêng biệt, phản ánh bản chất của thể chế chính trị và mục đích cai trị của giai cấp cầm quyền thời bấy giờ.

Dưới đây là tổng hợp các đặc điểm nổi bật của hai giai đoạn này:

1. Thời kỳ phong kiến (Từ thế kỷ X đến giữa thế kỷ XIX)

Trong xã hội phong kiến Việt Nam (tiêu biểu là qua bộ luật Quốc triều Hình luật thời Lê và Hoàng Việt Luật lệ thời Nguyễn), thi hành án hình sự mang tính chất răn đe cực kỳ nghiêm khắc.

  • Tính chất trừng trị thân thể: Các hình phạt chủ yếu đánh vào thân xác phạm nhân. Hệ thống "Ngũ hình" (Xuy, Trượng, Đồ, Lưu, Tử) được áp dụng phổ biến. Hình phạt tử hình có nhiều mức độ dã man như chém bêu đầu, lăng trì.
  • Gắn liền với đạo đức Nho giáo: Việc thi hành án chịu ảnh hưởng sâu sắc của tư tưởng Nho giáo. Nguyên tắc "Thân thân" (bảo vệ người thân) và "Tôn tôn" (tôn trọng thứ bậc) khiến việc thi hành án có sự phân biệt đối xử rõ rệt dựa trên địa vị xã hội và quan hệ gia đình.
  • Trách nhiệm liên đới (Chu di): Một đặc điểm điển hình là chế độ "tộc hình". Khi một người phạm tội nghiêm trọng (như phản quốc), việc thi hành án không chỉ dừng lại ở cá nhân đó mà mở rộng ra cả gia đình, dòng họ.
  • Thẩm quyền tập trung: Quyền quyết định thi hành án cao nhất thuộc về Nhà vua. Các bản án tử hình thường phải đợi sự phê chuẩn trực tiếp của hoàng đế (thẩm sát) mới được thực thi.

2. Thời kỳ Pháp thuộc (Từ năm 1858 đến năm 1945)

Khi thực dân Pháp xâm lược, hệ thống thi hành án có sự pha trộn giữa luật pháp bản xứ và luật pháp thực dân, nhằm phục vụ mục đích cai trị và khai thác thuộc địa.

  • Sự tồn tại song song của các hệ thống pháp luật: Có sự phân biệt giữa việc thi hành án đối với người Pháp (theo luật Pháp) và người Việt (theo các bộ luật như Hình luật canh cải).
  • Sự xuất hiện của hệ thống nhà tù hiện đại (Prison): Thay vì chỉ chú trọng các hình phạt tại chỗ, thực dân Pháp xây dựng hệ thống nhà tù kiên cố (như Nhà tù Hỏa Lò, Côn Đảo, Sơn La). Thi hành án chuyển từ trừng phạt thân thể công khai sang giam giữ kéo dài để bóc lột sức lao động.
  • Khổ sai và lưu đày: Đặc điểm nổi bật là hình phạt khổ sai (chung thân hoặc có thời hạn). Phạm nhân bị đưa đi lao động cưỡng bức tại các đồn điền, hầm mỏ hoặc bị đày ra các đảo xa xôi để cách ly hoàn toàn với xã hội.
  • Sử dụng máy chém: Về mặt kỹ thuật thi hành án tử hình, thực dân Pháp đưa máy chém vào Việt Nam. Việc thi hành án tử hình thường được thực hiện công khai nhằm khủng bố tinh thần những người yêu nước và nhân dân bản xứ.
  • Tính chất đàn áp chính trị: Hệ thống thi hành án thời kỳ này được thiết lập đặc biệt nghiêm ngặt đối với các tội danh "xâm phạm an ninh quốc gia" nhằm dập tắt các phong trào kháng chiến của nhân dân Việt Nam.

Bảng so sánh tóm tắt

Đặc điểm

Thời kỳ Phong kiến

Thời kỳ Pháp thuộc

Mục đích chính

Bảo vệ vương quyền, duy trì trật tự Nho giáo.

Cai trị thuộc địa, đàn áp phong trào yêu nước.

Hình thức phổ biến

Ngũ hình (đánh bằng roi, gậy, lưu đày).

Giam giữ, khổ sai, lưu đày biệt xứ.

Địa điểm thi hành

Tại pháp trường công cộng hoặc địa phương.

Nhà tù, trại giam, các công trường khổ sai.

Đối tượng chịu án

Cá nhân và có thể liên đới dòng họ.

Cá nhân, có sự phân biệt chủng tộc rõ rệt.

Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích

VIDEO:

(đang cập nhật)

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

(đang cập nhật)

VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN:

(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét