Để chứng
minh tính nguy hiểm cho xã hội là thuộc tính khách quan của tội phạm,
chúng ta cần phân tích dựa trên việc nó tồn tại độc lập với ý chí chủ quan của
nhà làm luật và dựa trên những thiệt hại thực tế mà hành vi đó gây ra cho cộng
đồng. Dưới đây là
các luận điểm chứng minh tính khách quan này:
1. Nguồn
gốc từ thực tiễn đời sống (Cơ sở khách quan) Tính nguy hiểm
cho xã hội không phải do con người tự tưởng tượng ra mà nó xuất phát từ chính thực
tế khách quan của hành vi:
- Một hành vi bị coi là nguy hiểm
vì nó trực tiếp gây ra hoặc đe dọa gây ra những biến đổi xấu trong thế giới
khách quan (làm một người chết, làm tài sản bị tiêu hủy, làm xáo trộn an
ninh quốc gia).
- Ví dụ: Hành vi giết người vốn dĩ đã
nguy hiểm vì nó tước đoạt mạng sống – một giá trị tồn tại thực tế – dù
pháp luật có ghi nhận nó hay chưa.
2. Tính độc
lập đối với ý chí của Nhà nước Nhà nước
không "tạo ra" tính nguy hiểm cho xã hội, mà Nhà nước chỉ nhận thức
và ghi nhận nó vào luật.
- Nếu Nhà nước ghi nhận một hành
vi không nguy hiểm thành tội phạm, thì điều đó phản ánh sai lệch thực tế
và đạo luật đó sẽ sớm bị đào thải.
- Ngược lại, nếu một hành vi thực
tế đang đe dọa cộng đồng (như tội phạm công nghệ cao mới xuất hiện) nhưng
luật chưa kịp quy định, thì tính nguy hiểm của nó vẫn tồn tại một cách
khách quan trong đời sống.
3. Được
xác định bởi các yếu tố khách quan cấu thành hành vi Tính nguy hiểm
cho xã hội được đo lường bằng các tiêu chí có thể quan sát và đánh giá được:
- Khách thể bị xâm phạm: Tầm quan trọng của quan hệ xã hội
bị tấn công (tính mạng quan trọng hơn tài sản).
- Hậu quả: Quy mô và mức độ thiệt hại (số
tiền bị mất, tỷ lệ thương tật).
- Phương thức thực hiện: Tính chất bạo lực, thủ đoạn
tinh vi hay mức độ công khai của hành vi.
4. Thay đổi
theo điều kiện khách quan của xã hội Tính nguy hiểm
không bất biến mà biến đổi theo sự phát triển của điều kiện kinh tế - xã hội,
chính trị tại mỗi thời điểm:
- Ví dụ: Trước đây, hành vi "đổi
ngoại tệ trái phép" được coi là rất nguy hiểm vì nó đe dọa nền kinh tế
bao cấp. Nhưng hiện nay, khi kinh tế mở cửa, hành vi này không còn tính
nguy hiểm cho xã hội đáng kể và đã bị phi hình sự hóa.
- Sự thay đổi này không phụ thuộc
vào sở thích cá nhân mà phụ thuộc vào nhu cầu khách quan của việc bảo
vệ trật tự xã hội ở từng giai đoạn.
5. Ý
nghĩa của việc thừa nhận tính khách quan Thừa nhận
tính khách quan của thuộc tính này giúp:
- Lập pháp: Nhà làm luật phải bám sát thực
tiễn để xây dựng Bộ luật Hình sự đúng đắn, tránh ý chí chủ quan.
- Áp dụng luật: Giúp Thẩm phán phân loại tội phạm
chính xác dựa trên mức độ nguy hiểm thực tế (Điều 9 BLHS).
- Phân biệt tội phạm: Giúp tách biệt tội phạm với những
hành vi có dấu hiệu tội phạm nhưng "tính chất nguy hiểm cho xã hội
không đáng kể" (Khoản 2 Điều 8 BLHS).
Kết luận: Tính nguy hiểm cho xã hội là thuộc
tính vốn có của tội phạm. Nó là nội dung bên trong, là thực chất của
hành vi; còn "tính trái pháp luật hình sự" chỉ là hình thức pháp lý để
thể hiện nội dung đó. Bạn có muốn
tìm hiểu thêm về cách các cơ quan tố tụng định lượng tính nguy hiểm này
thông qua các tình tiết định khung (như "gây hậu quả nghiêm trọng")
không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét