Trong khoa học
luật tố tụng hình sự, "Cơ sở" và "Căn cứ" khởi tố vụ án là
hai khái niệm thường bị nhầm lẫn do cách dùng từ khá tương đồng. Tuy nhiên,
chúng có vai trò và bản chất pháp lý hoàn toàn khác biệt. Dưới đây là
bảng phân tích giúp bạn phân biệt rõ hai thuật ngữ này:
1. Bảng
so sánh chi tiết
|
Tiêu
chí
|
Cơ sở
khởi tố vụ án
|
Căn cứ
khởi tố vụ án
|
|
Bản chất
|
Là những nguồn
tin, đầu mối cung cấp thông tin về tội phạm.
|
Là những dấu
hiệu tội phạm đã được xác minh từ các nguồn tin.
|
|
Quy định
tại
|
Điều 143 Bộ
luật Tố tụng hình sự 2015.
|
Đoạn mở đầu
Điều 143 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
|
|
Vai trò
|
Là
"điểm khởi đầu" để cơ quan chức năng biết và kiểm tra thông tin.
|
Là
"điều kiện đủ" để cơ quan chức năng ra Quyết định khởi tố.
|
|
Tính
xác thực
|
Có thể
đúng hoặc sai, cần phải qua quá trình xác minh.
|
Phải mang
tính khách quan, xác thực và có dấu hiệu của tội phạm.
|
|
Mối
quan hệ
|
Là tiền đề
để tìm ra căn cứ.
|
Là kết quả
của việc kiểm tra các cơ sở (nguồn tin).
|
2. Phân
tích sâu từng khái niệm A. Cơ sở
khởi tố (Các nguồn tin) Đây là
phương tiện để cơ quan có thẩm quyền tiếp cận với sự việc có dấu hiệu phạm tội.
Pháp luật quy định 04 nhóm nguồn tin chính:
- Tố giác của cá nhân: Công dân trực tiếp báo cáo hành
vi vi phạm.
- Tin báo của cơ quan, tổ chức: Các tổ chức phát hiện sai phạm
trong quản lý hoặc hoạt động.
- Tin báo trên phương tiện thông
tin đại chúng:
Báo chí, truyền hình phản ánh về sự việc.
- Cơ quan có thẩm quyền trực tiếp
phát hiện: Công
an, Viện kiểm sát trong quá trình tuần tra hoặc thực hiện nghiệp vụ mà
phát hiện dấu hiệu tội phạm.
B. Căn cứ
khởi tố (Dấu hiệu tội phạm) Sau khi tiếp
nhận các "Cơ sở" nêu trên, cơ quan điều tra phải tiến hành xác minh.
Chỉ khi xác định được dấu hiệu tội phạm mới được ra quyết định khởi tố.
Dấu hiệu này bao gồm:
- Sự việc xảy ra có tính chất nguy
hiểm cho xã hội.
- Sự việc đó được quy định là một
tội phạm cụ thể trong Bộ luật Hình sự.
- Không thuộc các trường hợp không
được khởi tố (như đã phân tích ở câu hỏi trước của bạn).
3. Ví dụ
minh họa để dễ hình dung Tình huống: Người dân báo tin thấy một nhóm người
đang vận chuyển các thùng hàng nghi chứa chất cấm (ma túy). 1.
Cơ sở khởi tố:
Chính là lời "Tố giác của cá nhân" (người dân báo tin). Lúc này cơ
quan công an chưa khởi tố ngay mà phải cử lực lượng đến hiện trường. 2.
Quá trình xác minh: Công an kiểm tra các thùng hàng, giám định tang vật và xác định đó thực
sự là ma túy. 3.
Căn cứ khởi tố:
Kết quả giám định khẳng định có sự hiện diện của chất cấm (dấu hiệu tội phạm).
Lúc này, Quyết định khởi tố vụ án mới chính thức được ban hành. Tóm lại: Nếu chỉ có Cơ sở mà chưa tìm
ra Căn cứ thì không thể khởi tố. Ngược lại, để có Căn cứ, cơ quan
tố tụng phải thông qua các Cơ sở để thu thập tin tức.
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét