Thứ Tư, 24 tháng 4, 2024

Phân biệt cơ sở khởi tố vụ án và căn cứ khởi tố vụ án hình sự?

CÂU HỎI : Phân biệt cơ sở khởi tố vụ án và căn cứ khởi tố vụ án hình sự?

(Trả lời bên dưới)

Trong khoa học luật tố tụng hình sự, "Cơ sở" và "Căn cứ" khởi tố vụ án là hai khái niệm thường bị nhầm lẫn do cách dùng từ khá tương đồng. Tuy nhiên, chúng có vai trò và bản chất pháp lý hoàn toàn khác biệt.

Dưới đây là bảng phân tích giúp bạn phân biệt rõ hai thuật ngữ này:


1. Bảng so sánh chi tiết

Tiêu chí

Cơ sở khởi tố vụ án

Căn cứ khởi tố vụ án

Bản chất

Là những nguồn tin, đầu mối cung cấp thông tin về tội phạm.

Là những dấu hiệu tội phạm đã được xác minh từ các nguồn tin.

Quy định tại

Điều 143 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Đoạn mở đầu Điều 143 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Vai trò

Là "điểm khởi đầu" để cơ quan chức năng biết và kiểm tra thông tin.

Là "điều kiện đủ" để cơ quan chức năng ra Quyết định khởi tố.

Tính xác thực

Có thể đúng hoặc sai, cần phải qua quá trình xác minh.

Phải mang tính khách quan, xác thực và có dấu hiệu của tội phạm.

Mối quan hệ

Là tiền đề để tìm ra căn cứ.

Là kết quả của việc kiểm tra các cơ sở (nguồn tin).


2. Phân tích sâu từng khái niệm

A. Cơ sở khởi tố (Các nguồn tin)

Đây là phương tiện để cơ quan có thẩm quyền tiếp cận với sự việc có dấu hiệu phạm tội. Pháp luật quy định 04 nhóm nguồn tin chính:

  • Tố giác của cá nhân: Công dân trực tiếp báo cáo hành vi vi phạm.
  • Tin báo của cơ quan, tổ chức: Các tổ chức phát hiện sai phạm trong quản lý hoặc hoạt động.
  • Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng: Báo chí, truyền hình phản ánh về sự việc.
  • Cơ quan có thẩm quyền trực tiếp phát hiện: Công an, Viện kiểm sát trong quá trình tuần tra hoặc thực hiện nghiệp vụ mà phát hiện dấu hiệu tội phạm.

B. Căn cứ khởi tố (Dấu hiệu tội phạm)

Sau khi tiếp nhận các "Cơ sở" nêu trên, cơ quan điều tra phải tiến hành xác minh. Chỉ khi xác định được dấu hiệu tội phạm mới được ra quyết định khởi tố. Dấu hiệu này bao gồm:

  • Sự việc xảy ra có tính chất nguy hiểm cho xã hội.
  • Sự việc đó được quy định là một tội phạm cụ thể trong Bộ luật Hình sự.
  • Không thuộc các trường hợp không được khởi tố (như đã phân tích ở câu hỏi trước của bạn).

3. Ví dụ minh họa để dễ hình dung

Tình huống: Người dân báo tin thấy một nhóm người đang vận chuyển các thùng hàng nghi chứa chất cấm (ma túy).

1.     Cơ sở khởi tố: Chính là lời "Tố giác của cá nhân" (người dân báo tin). Lúc này cơ quan công an chưa khởi tố ngay mà phải cử lực lượng đến hiện trường.

2.     Quá trình xác minh: Công an kiểm tra các thùng hàng, giám định tang vật và xác định đó thực sự là ma túy.

3.     Căn cứ khởi tố: Kết quả giám định khẳng định có sự hiện diện của chất cấm (dấu hiệu tội phạm). Lúc này, Quyết định khởi tố vụ án mới chính thức được ban hành.

Tóm lại: Nếu chỉ có Cơ sở mà chưa tìm ra Căn cứ thì không thể khởi tố. Ngược lại, để có Căn cứ, cơ quan tố tụng phải thông qua các Cơ sở để thu thập tin tức.

Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích

VIDEO:

(đang cập nhật)

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

(đang cập nhật)

VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN:

(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét