Phân tích những căn cứ không được khởi tố vụ án hình sự ?

CÂU HỎI : Phân tích những căn cứ không được khởi tố vụ án hình sự ?	(Trả lời bên dưới)

Căn cứ không khởi tố vụ án hình sự là những điều kiện pháp lý mà khi rơi vào một trong các trường hợp đó, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không được phép ra quyết định khởi tố vụ án, dù có dấu hiệu tội phạm hoặc hành vi vi phạm xảy ra. Dựa trên quy định tại Điều 157 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, có 08 căn cứ chính để không khởi tố vụ án hình sự như sau: 1. Không có sự việc phạm tội Đây là trường hợp thông tin tố giác, báo tin về tội phạm không đúng sự thật hoặc sự việc xảy ra nhưng không có dấu hiệu của một tội phạm cụ thể nào được quy định trong Bộ luật Hình sự. Ví dụ: Một người báo mất trộm điện thoại nhưng thực tế là họ để quên ở nhà. 2. Hành vi không cấu thành tội phạm Hành vi có xảy ra trên thực tế nhưng thiếu một trong bốn yếu tố cấu thành tội phạm (Chủ thể, Khách thể, Mặt chủ quan, Mặt khách quan). Các trường hợp điển hình: Hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự (chỉ vi phạm hành chính), phòng vệ chính đáng, tình thế cấp thiết, hoặc sự kiện bất ngờ. 3. Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự Dựa theo Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015, nếu người thực hiện hành vi chưa đủ tuổi theo quy định (thường là dưới 14 tuổi, hoặc dưới 16 tuổi đối với một số tội danh ít nghiêm trọng) thì không khởi tố vụ án đối với họ. 4. Người mà hành vi phạm tội của họ đã có bản án hoặc quyết định đình chỉ vụ án có hiệu lực pháp luật Nguyên tắc "Non bis in idem" (không ai bị xét xử hai lần cho cùng một hành vi). Nếu một hành vi đã được tòa án phán quyết bằng một bản án có hiệu lực hoặc cơ quan điều tra đã ra quyết định đình chỉ vụ án mà chưa bị hủy bỏ, thì không được khởi tố lại. 5. Đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự Thời hiệu này được quy định tại Điều 27 Bộ luật Hình sự. Tùy theo mức độ nghiêm trọng của tội phạm (5 năm, 10 năm, 15 năm hoặc 20 năm), nếu quá thời hạn này kể từ ngày tội phạm được thực hiện mà cơ quan chức năng chưa khởi tố thì sẽ không được khởi tố nữa. 6. Tội phạm đã được đại xá Đại xá là sự khoan hồng của Nhà nước (thường do Quốc hội quyết định) nhằm tha bổng hoàn toàn đối với một loại tội phạm nhất định trong một giai đoạn lịch sử. Khi đã có lệnh đại xá, hành vi đó không còn bị khởi tố. 7. Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết Trách nhiệm hình sự mang tính cá nhân. Khi người tình nghi duy nhất đã chết, việc khởi tố vụ án không còn ý nghĩa về mặt xử lý hình sự (trừ trường hợp cần xác định trách nhiệm dân sự hoặc cần tái thẩm đối với người khác). 8. Tội phạm quy định tại Khoản 1 các Điều cụ thể mà bị hại không yêu cầu khởi tố Đây là trường hợp "khởi tố theo yêu cầu của bị hại" (quy định tại Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự). Áp dụng với một số tội danh như: Cố ý gây thương tích (ít nghiêm trọng), Hiếp dâm (khoản 1), Làm nhục người khác... Nếu bị hại hoặc người đại diện của bị hại không có đơn yêu cầu khởi tố, cơ quan chức năng không được phép tự ý khởi tố. Bảng tóm tắt quy trình xử lý khi có căn cứ không khởi tố Đối tượng Thẩm quyền / Hành động Cơ quan có thẩm quyền Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Văn bản ban hành Quyết định không khởi tố vụ án hình sự. Thông báo Phải gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp và thông báo cho cá nhân, cơ quan đã tố giác/báo tin trong thời hạn 24 giờ. Lưu ý: Trong trường hợp hành vi có dấu hiệu vi phạm nhưng chưa đến mức xử lý hình sự, cơ quan có thẩm quyền sẽ chuyển hồ sơ để xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính theo quy định. Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO: (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: (đang cập nhật)