Trong tội phạm
học, tình huống phạm tội là sự kết hợp của các điều kiện khách quan tại
một thời điểm và địa điểm nhất định, tạo cơ hội thuận lợi cho việc thực hiện
hành vi phạm tội. Đáng chú ý, không phải tình huống nào cũng xuất hiện ngẫu
nhiên; một phần lớn trong số đó là do chính người phạm tội chủ động tạo ra nhằm
đạt được mục đích của mình. Dưới đây là
các loại tình huống do người phạm tội tạo ra và ý nghĩa của chúng:
1. Các loại
tình huống do người phạm tội tạo ra Người phạm tội
thường sử dụng trí tuệ, thủ đoạn hoặc các phương tiện để tác động vào môi trường
xung quanh nhằm hình thành các tình huống có lợi: A. Tình
huống nhằm tiếp cận đối tượng/nạn nhân Đây là tình
huống người phạm tội chủ động tạo ra sự tiếp xúc với nạn nhân hoặc tài sản mà
không gây nghi ngờ.
- Thủ đoạn: Đóng giả nhân viên sửa chữa điện
nước, nhân viên giao hàng để đột nhập vào nhà dân; hoặc làm quen qua mạng
xã hội, hẹn gặp tại nơi vắng vẻ.
- Mục đích: Vượt qua rào cản về khoảng cách
vật lý hoặc tâm lý cảnh giác của nạn nhân.
B. Tình
huống nhằm vô hiệu hóa sự bảo vệ Người phạm tội
tác động làm thay đổi trạng thái của các điều kiện ngăn chặn tội phạm.
- Thủ đoạn: Cắt hệ thống điện, phá camera
giám sát, cho chó ăn bả, hoặc chuốc rượu, thuốc mê cho nạn nhân và lực lượng
bảo vệ.
- Mục đích: Triệt tiêu các yếu tố ngăn cản,
giúp việc thực hiện hành vi diễn ra trôi chảy và an toàn cho chúng.
C. Tình
huống nhằm thu hút hoặc đánh lạc hướng (Dương đông kích tây) Tạo ra các sự
kiện giả tạo để phân tán sự chú ý của nạn nhân hoặc cơ quan chức năng.
- Thủ đoạn: Tạo ra một vụ va chạm giao
thông giả, một vụ cháy giả hoặc tung tin đồn thất thiệt để lực lượng an
ninh tập trung về một phía, trong khi chúng thực hiện hành vi tại phía đối
diện.
- Mục đích: Tạo ra sự hỗn loạn và khoảng trống
an ninh.
D. Tình
huống nhằm ép buộc hoặc tống tiền Người phạm tội
chủ động đưa nạn nhân vào "bẫy" để ép họ phải thực hiện theo ý mình.
- Thủ đoạn: Dẫn dụ nạn nhân vào các tình huống
nhạy cảm (như quan hệ bất chính, đánh bạc) rồi quay phim, chụp ảnh làm bằng
chứng.
- Mục đích: Khống chế ý chí của nạn nhân,
biến họ thành công cụ hoặc đối tượng bị cưỡng đoạt.
2. Đặc điểm
của tình huống do người phạm tội tạo ra
- Tính chủ động: Khác với tình huống ngẫu nhiên
(như thiên tai, hỏa hoạn tự nhiên), tình huống này mang tính toán và chuẩn
bị kỹ lưỡng.
- Tính che giấu: Chúng thường được ngụy trang dưới
những hoạt động bình thường, hợp pháp để nạn nhân không kịp đề phòng.
- Tính thời điểm: Được tính toán để xảy ra vào
lúc các yếu tố bảo vệ yếu nhất (đêm khuya, giờ nghỉ trưa, ngày lễ).
3. Ý
nghĩa trong việc nghiên cứu và phòng chống tội phạm Việc nhận diện
các tình huống do người phạm tội tạo ra có ý nghĩa thực tiễn rất lớn:
- Trong điều tra vụ án: Giúp cơ quan điều tra xác định
được tính chất chuyên nghiệp của đối tượng. Nếu tình huống được dàn dựng
tinh vi, chứng tỏ đây là tội phạm có tổ chức hoặc đã có tiền án, tiền sự.
- Trong phòng ngừa tình huống: * Giúp người dân nhận diện các
"kịch bản" quen thuộc của tội phạm để không mắc bẫy.
- Khuyến nghị các cơ quan, tổ chức
tăng cường hệ thống bảo vệ đa lớp (khi một lớp bị vô hiệu hóa, các lớp
khác vẫn hoạt động).
- Đánh giá nhân thân người phạm tội: Đây là căn cứ quan trọng để Tòa
án xem xét mức độ quyết tâm thực hiện tội phạm, từ đó quyết định mức hình
phạt tương xứng với tính chất nguy hiểm của hành vi.
Lời
khuyên: Phần lớn tội
phạm hiện nay (đặc biệt là tội phạm lừa đảo công nghệ cao và trộm cắp) đều dựa
trên việc thao túng tình huống. Việc luôn duy trì sự cảnh giác trước các
sự kiện "bất ngờ" hoặc "quá thuận lợi" là cách tốt nhất để
triệt tiêu các tình huống mà tội phạm cố gắng dàn dựng.
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét