Trong cấu
thành tội phạm, Mặt khách quan là yếu tố "bề nổi", bao gồm những
biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của tội phạm. Đây là cơ sở đầu tiên
để chúng ta nhận diện và đánh giá một hành vi có phải là tội phạm hay không.
1. Khái
niệm Mặt khách quan của tội phạm Mặt khách
quan của tội phạm là
tổng hợp các dấu hiệu bên ngoài đặc trưng cho tội phạm, bao gồm hành vi nguy hiểm
cho xã hội, hậu quả tác hại, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả, cũng
như các điều kiện bên ngoài khác như thời gian, địa điểm, phương tiện, phương
pháp phạm tội. Các dấu
hiệu cơ bản cấu thành mặt khách quan: 1.
Hành vi nguy hiểm cho xã hội (Dấu hiệu bắt buộc): Là biểu hiện của con người dưới dạng
hành động (làm việc luật cấm) hoặc không hành động (không làm việc
luật yêu cầu). 2.
Hậu quả nguy hiểm cho xã hội: Những thiệt hại thực tế gây ra cho các quan hệ xã hội (thiệt
hại về vật chất, thể chất hoặc tinh thần). 3.
Mối quan hệ nhân quả: Sự liên kết logic giữa hành vi và hậu quả (Hành vi A là nguyên nhân trực
tiếp và tất yếu dẫn đến hậu quả B). 4.
Các điều kiện khác: -Phương pháp, thủ đoạn: Cách thức thực hiện (ví dụ: dùng thủ đoạn
gian dối). - Công cụ, phương tiện: Vũ khí, xe cộ, máy tính... -Thời gian, địa điểm: Ví dụ: phạm tội trong khu vực đang
có dịch bệnh, chiến tranh.
2. Ý
nghĩa của mặt khách quan của tội phạm Mặt khách
quan không chỉ giúp mô tả vụ án mà còn có ý nghĩa pháp lý cực kỳ quan trọng: a. Là cơ
sở để xác định hành vi có phải là tội phạm hay không - Theo nguyên
tắc "không ai bị kết án vì suy nghĩ", chỉ khi một người bộc lộ ý định
ra bên ngoài bằng hành vi cụ thể thì pháp luật mới can thiệp. Nếu không
có dấu hiệu hành vi trong mặt khách quan, không thể có trách nhiệm hình sự.
b. Là căn
cứ quan trọng nhất để định tội danh (Qualification) Mặt khách
quan giúp phân biệt các tội phạm có cùng khách thể hoặc cùng chủ thể.
- Ví dụ: Cùng xâm phạm quyền sở hữu tài
sản (khách thể), nhưng nếu mặt khách quan là "lén lút" thì là Trộm
cắp, còn nếu là "dùng vũ lực" thì là Cướp.
c. Là căn
cứ để phân biệt các giai đoạn thực hiện tội phạm Dựa vào mức
độ thực hiện hành vi và hậu quả trong mặt khách quan, ta xác định được tội phạm
đang ở giai đoạn nào:
- Chuẩn bị phạm tội: Mới chỉ tạo ra các điều kiện để
thực hiện hành vi.
- Phạm tội chưa đạt: Đã thực hiện hành vi nhưng chưa
gây ra hậu quả mong muốn (đối với tội có cấu thành vật chất).
- Tội phạm hoàn thành: Đã thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu
mô tả trong luật.
d. Là căn
cứ để quyết định hình phạt Mức độ thiệt
hại (hậu quả) và tính chất quyết liệt của hành vi (thủ đoạn) trong mặt khách
quan phản ánh độ nguy hiểm của tội phạm.
- Hậu quả càng lớn (ví dụ: gây
thương tích 11% so với 61%) thì khung hình phạt càng cao.
- Thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt là
tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.
e. Giúp
xác định mặt chủ quan Thông qua những
biểu hiện khách quan bên ngoài (như chọn vị trí hiểm yếu trên cơ thể để đâm,
chuẩn bị vũ khí từ trước), cơ quan điều tra có thể suy luận ngược lại trạng
thái tâm lý bên trong (lỗi cố ý hay vô ý, có dự mưu hay bột phát).
Tóm lại, mặt khách quan là "chứng cứ vật
chất" sống động nhất của tội phạm. Bạn có muốn đi sâu vào phân tích mối
quan hệ nhân quả – một trong những phần gây tranh cãi nhất khi xác định mặt
khách quan không? Hay bạn muốn tìm hiểu về các trường hợp phạm tội bằng cách
"Không hành động"?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét