Tội phạm học
là một ngành khoa học xã hội có tính liên ngành cao, nghiên cứu về tội phạm với
tư cách là một hiện tượng xã hội. Để hiểu rõ khái niệm này, cần đặt trong sự đối
chiếu giữa các hệ thống pháp luật và các trường phái tư tưởng khác nhau. Dưới đây là
phân tích các quan điểm phổ biến và định nghĩa tổng hợp về tội phạm học.
1. Bình
luận các quan điểm khác nhau về Tội phạm học Tùy vào góc
nhìn của các nhà khoa học và hệ thống chính trị - pháp lý, tội phạm học được hiểu
theo các cách sau: Quan điểm
coi Tội phạm học là một ngành khoa học xã hội độc lập Đây là quan
điểm phổ biến tại Việt Nam và nhiều quốc gia theo hệ thống luật văn bản (Civil
Law).
- Nội dung: Coi tội phạm học là khoa học
nghiên cứu về tình hình tội phạm, nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội phạm, nhân thân người phạm tội và các biện pháp phòng
ngừa.
- Bình luận: Quan điểm này giúp khu biệt rõ
rệt ranh giới giữa Tội phạm học và Luật Hình sự. Trong khi Luật Hình sự tập
trung vào "Tội - Hình" (vấn đề pháp lý), thì Tội phạm học tập
trung vào "Hiện tượng - Nguyên nhân - Giải pháp" (vấn đề xã hội).
Quan điểm
coi Tội phạm học là một bộ phận của Xã hội học (Xã hội học về tội phạm) Phổ biến
trong giới học thuật phương Tây (đặc biệt là Hoa Kỳ).
- Nội dung: Nhìn nhận tội phạm như một hành
vi lệch chuẩn xã hội. Tập trung nghiên cứu cách thức xã hội phản ứng với tội
phạm và cách các cấu trúc xã hội tạo ra hành vi phạm tội.
- Bình luận: Cách tiếp cận này rất mạnh về
việc giải thích các yếu tố môi trường, văn hóa và cấu trúc giai cấp, nhưng
đôi khi xem nhẹ các khía cạnh pháp lý và thực tiễn kiểm soát tội phạm của
Nhà nước.
Quan điểm
coi Tội phạm học là khoa học tổng hợp (Interdisciplinary approach)
- Nội dung: Cho rằng tội phạm học không có
đối tượng nghiên cứu riêng biệt mà là sự kết hợp của tâm lý học tội phạm,
sinh học tội phạm, xã hội học và luật học.
- Bình luận: Đây là quan điểm mang tính thực
tiễn cao, thừa nhận rằng không một ngành khoa học đơn lẻ nào có thể giải
thích trọn vẹn tại sao một con người lại phạm tội.
2. Khái
niệm Tội phạm học (Tổng hợp) Dựa trên sự
kế thừa các ưu điểm của những quan điểm trên, có thể xác lập khái niệm tổng
quát như sau: Tội phạm
học là ngành khoa học
xã hội liên ngành nghiên cứu về tình hình tội phạm, các nguyên nhân và điều kiện
của tình hình tội phạm, đặc điểm nhân thân người phạm tội, nhằm xây dựng và tổ
chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa tội phạm, tiến tới giảm thiểu và loại bỏ
tội phạm ra khỏi đời sống xã hội.
3. Các
thành phần cơ bản trong đối tượng nghiên cứu Để làm rõ
khái niệm, tội phạm học luôn xoay quanh 4 trụ cột chính: 1.
Tình hình tội phạm: Nghiên cứu các thông số về mặt định lượng (số vụ, số người) và định tính
(tính chất, mức độ nguy hiểm) của tội phạm trong một không gian và thời gian nhất
định. 2.
Nguyên nhân và điều kiện: Tìm lời giải cho câu hỏi "Tại sao?". Bao gồm các yếu
tố kinh tế, giáo dục, văn hóa, quản lý nhà nước và cả những khiếm khuyết trong
tư duy của cá nhân. 3.
Nhân thân người phạm tội: Nghiên cứu các đặc điểm sinh học, tâm lý và xã hội của người
phạm tội để hiểu rõ quá trình hình thành động cơ phạm tội. 4.
Phòng ngừa tội phạm: Đây là mục đích cuối cùng. Nghiên cứu các chiến lược từ phía Nhà nước và
cộng đồng để ngăn chặn tội phạm ngay từ khi nó còn là mầm mống ý tưởng hoặc điều
kiện khách quan.
4. Mối
quan hệ với Luật Hình sự Mặc dù có mối
liên hệ mật thiết, nhưng cần phân biệt rõ:
- Luật Hình sự: Nghiên cứu về tội phạm dưới góc
độ quy phạm pháp luật (hành vi nào là tội, hình phạt ra sao).
- Tội phạm học: Nghiên cứu về tội phạm dưới góc
độ thực tiễn xã hội (tại sao nó xảy ra và làm thế nào để nó không xảy
ra nữa).
Việc nghiên
cứu tội phạm học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc lập pháp. Một bộ luật
hình sự tốt phải dựa trên những dự báo và phân tích chính xác từ tội phạm học để
đảm bảo tính khả thi và hiệu quả phòng ngừa.
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
.png)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét