Lịch sử phát
triển của Luật Hình sự (LHS) Việt Nam từ sau năm 1945 là một quá trình chuyển
mình mạnh mẽ, gắn liền với các giai đoạn bảo vệ độc lập dân tộc và xây dựng đất
nước. Có thể chia quá trình này thành 4 giai đoạn chính:
1. Giai
đoạn từ sau Cách mạng Tháng Tám 1945 đến 1954 Đây là giai
đoạn hình thành hệ thống pháp luật sơ khai của chính quyền cách mạng.
- Đặc điểm: Do điều kiện kháng chiến, chúng
ta chưa có Bộ luật Hình sự (BLHS) hoàn chỉnh. Nhà nước sử dụng các Sắc lệnh
để điều chỉnh các quan hệ xã hội cấp bách.
- Văn bản tiêu biểu: * Sắc lệnh số 33-SL (1946) thiết
lập các Tòa án quân sự.
- Sắc lệnh số 133-SL (1953) trừng
trị tội xâm phạm tự do cá nhân và xâm phạm quyền sở hữu.
- Nhiệm vụ: Tập trung bảo vệ chính quyền
non trẻ, chống thù trong giặc ngoài (phản cách mạng) và giữ gìn trật tự
công cộng.
2. Giai
đoạn từ 1954 đến 1985 Giai đoạn
xây dựng Chủ nghĩa Xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, sau đó
là thống nhất đất nước.
- Đặc điểm: Các quy định hình sự dần được hệ
thống hóa hơn. Sau năm 1975, pháp luật được thống nhất trên cả nước.
- Văn bản tiêu biểu: * Pháp lệnh trừng trị các tội
phản cách mạng (1967).
- Pháp lệnh trừng trị các tội xâm
phạm tài sản xã hội chủ nghĩa (1970).
- Nhiệm vụ: Bảo vệ tài sản nhà nước, bảo vệ
an ninh quốc gia và phục vụ công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa.
3. Giai
đoạn từ 1985 đến 1999 (Bộ luật Hình sự đầu tiên) Đây là cột mốc
lịch sử quan trọng nhất khi Việt Nam có bộ luật hình sự hoàn chỉnh đầu tiên.
- Sự kiện: Bộ luật Hình sự năm 1985
ra đời.
- Đặc điểm: BLHS 1985 mang đậm tư duy quản
lý thời kỳ bao cấp nhưng đã tạo ra một khung pháp lý thống nhất, chấm dứt
tình trạng dùng các sắc lệnh lẻ tẻ.
- Cập nhật: Khi đất nước bước vào thời kỳ Đổi
mới (1986), BLHS 1985 đã được sửa đổi nhiều lần (1989, 1991, 1992, 1997) để
phù hợp với nền kinh tế thị trường và mở rộng quan hệ quốc tế.
4. Giai
đoạn từ 1999 đến nay (Hiện đại hóa và Hội nhập) Giai đoạn
này đánh dấu sự chuyển mình theo hướng bảo vệ quyền con người và phù hợp với
các điều ước quốc tế.
- Bộ luật Hình sự 1999: Thay thế BLHS 1985, cụ thể hóa
các tội danh về kinh tế và chức vụ, giảm bớt các hình phạt nghiêm khắc
không cần thiết.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ
sung 2017): * Điểm
mới đột phá: Lần đầu tiên quy định Trách nhiệm hình sự của pháp
nhân thương mại (doanh nghiệp cũng có thể bị truy tố).
- Nhân đạo hóa: Tiếp tục giảm bớt án tử hình ở
nhiều tội danh, tăng cường các hình phạt tiền và cải tạo không giam giữ.
- Cập nhật tội phạm mới: Bổ sung các tội phạm về công
nghệ cao, môi trường và các tội danh phù hợp với thực tiễn hội nhập.
Tóm tắt
các mốc thời gian quan trọng
|
Thời
gian
|
Văn bản
chủ đạo
|
Đặc điểm
nổi bật
|
|
1945 -
1985
|
Các Sắc lệnh
& Pháp lệnh
|
Phục vụ
kháng chiến và bảo vệ tài sản XHCN.
|
|
1985
|
BLHS
1985
|
Bộ luật đầu
tiên, thống nhất pháp luật hình sự toàn quốc.
|
|
1999
|
BLHS
1999
|
Thích ứng
với thời kỳ Đổi mới và kinh tế thị trường.
|
|
2015 -
nay
|
BLHS
2015 (sửa đổi 2017)
|
Bảo vệ quyền
con người, quy định trách nhiệm hình sự pháp nhân.
|
Lịch sử Luật
Hình sự Việt Nam cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ việc tập trung bảo vệ Nhà nước
sang cân bằng giữa bảo vệ Nhà nước và bảo vệ Quyền con người. Bạn có muốn
tìm hiểu sâu hơn về lý do tại sao năm 2015 Việt Nam lại đưa thêm quy định về
"Trách nhiệm hình sự của pháp nhân" (công ty, doanh nghiệp) không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét