Nguồn của Luật
thi hành án hình sự (THAHS) Việt Nam là tổng thể các văn bản quy phạm pháp luật
do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, quy định về trình tự, thủ tục và
các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình thi hành bản án, quyết định hình sự. Dưới đây là
các nhóm nguồn chính cấu thành nên ngành luật này:
1. Hiến
pháp Hiến pháp là
văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất, là nguồn cơ bản cho tất cả các
ngành luật.
- Hiến pháp 2013 quy định về quyền
con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân.
- Đây là căn cứ để Luật THAHS cụ
thể hóa việc hạn chế một số quyền của người chấp hành án nhưng vẫn đảm bảo
các quyền không bị pháp luật tước bỏ (như quyền được bảo vệ tính mạng, sức
khỏe, danh dự, nhân phẩm).
2. Các Bộ
luật và Luật (Nguồn trực tiếp) Đây là tầng
nấc quan trọng nhất, quy định trực tiếp các nội dung của thi hành án:
- Luật Thi hành án hình sự (hiện
hành là năm 2019): Đây là nguồn văn bản quan trọng nhất, quy định cụ thể về tổ chức bộ
máy, trình tự, thủ tục thi hành các loại hình phạt và biện pháp tư pháp.
- Bộ luật Hình sự: Quy định về hệ thống hình phạt,
các điều kiện miễn, giảm, hoãn chấp hành án, tha tù trước thời hạn có điều
kiện. Đây là tiền đề nội dung cho việc thi hành án.
- Bộ luật Tố tụng hình sự: Quy định về thẩm quyền, trình tự
ra quyết định thi hành án và các quyết định liên quan (như xét giảm thời hạn
chấp hành hình phạt tù).
- Các luật khác liên quan: Luật Đặc xá, Luật Tổ chức cơ
quan điều tra hình sự, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam...
3. Các
văn bản dưới Luật (Nguồn chi tiết) Do tính chất
đặc thù và phức tạp của công tác thi hành án (đặc biệt là trong các trại giam,
cơ sở giáo dục), các văn bản này đóng vai trò hướng dẫn thực thi:
- Nghị định của Chính phủ: Quy định chi tiết về chế độ ăn,
mặc, ở, chăm sóc y tế cho phạm nhân; việc tổ chức lao động, dạy nghề; hay
các quy định về thi hành án đối với pháp nhân thương mại.
- Thông tư, Thông tư liên tịch: Do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng,
Viện kiểm sát nhân dân tối cao hoặc Tòa án nhân dân tối cao ban hành để hướng
dẫn nghiệp vụ cụ thể (ví dụ: quy định về tiêu chuẩn thi đua chấp hành án
phạt tù, nội quy trại giam).
4. Án lệ
và các Điều ước quốc tế
- Án lệ: Trong một số trường hợp, các án
lệ của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao có liên quan đến việc giải
thích các tình tiết về thi hành án cũng được coi là nguồn bổ trợ.
- Điều ước quốc tế: Nếu Việt Nam là thành viên của
các điều ước quốc tế về quyền con người hoặc dẫn độ, chuyển giao người
đang chấp hành hình phạt tù, thì các quy định đó cũng được áp dụng ưu tiên
(nếu có khác biệt với luật trong nước).
Bảng hệ
thống hóa các loại văn bản nguồn
|
Cấp độ
|
Văn bản
tiêu biểu
|
|
Tối cao
|
Hiến pháp
2013
|
|
Cơ bản
|
Luật Thi
hành án hình sự 2019, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017)
|
|
Hướng dẫn
|
Nghị định 133/2020/NĐ-CP (về chế độ với phạm nhân), Nghị định 140/2020/NĐ-CP
|
|
Bổ trợ
|
Luật Đặc
xá 2018, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân
|
Có nội dung
nào trong danh mục các văn bản hướng dẫn thi hành (như các Nghị định mới nhất)
mà bạn cần tôi làm rõ thêm không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét