Trình bày thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự?

CÂU HỎI : Trình bày thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự?	(Trả lời bên dưới)

Thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự là quyền hạn pháp lý được Nhà nước trao cho các cơ quan cụ thể để xem xét, xác định dấu hiệu tội phạm và ra quyết định chính thức mở đầu quá trình tố tụng. Theo quy định tại Điều 143 và Điều 153 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự được phân chia cho các nhóm cơ quan sau: 1. Cơ quan Điều tra Đây là cơ quan có thẩm quyền rộng nhất và phổ biến nhất trong việc khởi tố vụ án. Phạm vi: Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố đối với tất cả các vụ án hình sự thuộc thẩm quyền điều tra của mình. Lưu ý: Trừ trường hợp vụ án do Viện kiểm sát hoặc các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra đã ra quyết định khởi tố trước đó. 2. Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Các cơ quan này không phải là cơ quan điều tra chuyên trách nhưng có thẩm quyền khởi tố trong những lĩnh vực đặc thù hoặc địa bàn xa xôi. Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, Lực lượng Cảnh sát biển: Khởi tố các tội phạm xảy ra trong lĩnh vực hoặc địa bàn mình quản lý (ví dụ: buôn lậu qua biên giới, vi phạm quy định về khai thác bảo vệ rừng). Cơ quan khác thuộc Công an nhân dân, Quân đội nhân dân: Trong trường hợp tội phạm xảy ra ở những nơi xa xôi, hải đảo khi Cơ quan điều tra chưa kịp tiếp cận, cấp trưởng các cơ quan này có quyền khởi tố vụ án, thực hiện các biện pháp điều tra cấp bách rồi chuyển giao hồ sơ. 3. Viện kiểm sát Mặc dù chức năng chính là kiểm sát, nhưng Viện kiểm sát có quyền khởi tố trong các trường hợp đặc biệt sau: Hủy bỏ quyết định không khởi tố của Cơ quan điều tra: Khi Cơ quan điều tra ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự không có căn cứ. Trực tiếp khởi tố: Khi Viện kiểm sát yêu cầu khởi tố nhưng Cơ quan điều tra không thực hiện. Khởi tố vụ án về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp: Do Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện đối với các hành vi tham nhũng, chức vụ trong hoạt động tư pháp. 4. Hội đồng xét xử (Điều 153) Đây là thẩm quyền mang tính chất tại tòa. Căn cứ: Nếu qua việc xét xử tại phiên tòa mà phát hiện có tội phạm mới hoặc người phạm tội mới cần phải điều tra thì Hội đồng xét xử ra quyết định khởi tố hoặc yêu cầu Viện kiểm sát khởi tố vụ án hình sự. Thủ tục: Sau khi khởi tố, Tòa án sẽ gửi hồ sơ cho Viện kiểm sát để xem xét, quyết định việc điều tra. LƯU Ý: Việc ra quyết định khởi tố vụ án thuộc chức năng của cơ quan điều tra, công tố. Toà án là cơ quan xét xử nhưng ra quyết định khởi tố vụ án hình sự sẽ ảnh hưởng đến tính vô tư, khách quan trong quá trình xét xử vụ án đó. Vì vậy, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024 đã bỏ quy định Tòa án có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự tại phiên tòa; đồng thời sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính về thẩm quyền của Hội đồng xét xử ra quyết định khởi tố vụ án hình sự tại phiên tòa tại Điều 150. Theo đó, nếu tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phát hiện có dấu hiệu tội phạm thì thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. 5. Những lưu ý quan trọng về thẩm quyền Khởi tố theo yêu cầu của bị hại (Điều 155) Đối với một số tội danh ít nghiêm trọng (như cố ý gây thương tích khoản 1, làm nhục người khác, vu khống...), các cơ quan nêu trên chỉ được khởi tố vụ án khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại. Nếu bị hại rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ. Sự giám sát của Viện kiểm sát Mọi quyết định khởi tố vụ án hình sự của Cơ quan điều tra và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra đều phải gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định để kiểm sát việc khởi tố có căn cứ và hợp pháp hay không. Phân cấp thẩm quyền theo lãnh thổ Thông thường, cơ quan có thẩm quyền tại nơi tội phạm được thực hiện sẽ có trách nhiệm khởi tố. Trường hợp không xác định được nơi thực hiện tội phạm thì thẩm quyền thuộc về cơ quan nơi phát hiện tội phạm hoặc nơi cư trú của người bị tố giác. Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO: (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: (đang cập nhật)