Thứ Hai, 23 tháng 2, 2026

Một bài tập tình huống hoặc một vụ án thực tế nổi tiếng về "Phòng vệ tưởng tượng" để chúng ta cùng giải định tội danh không?

Một bài tập tình huống hoặc một vụ án thực tế nổi tiếng về "Phòng vệ tưởng tượng" để chúng ta cùng giải định tội danh không?

(Trả lời bên dưới)

Để làm rõ ranh giới mong manh giữa "có tội" và "không có tội" trong trường hợp này, chúng ta hãy cùng phân tích một tình huống giả định mang tính kinh điển nhưng rất sát với thực tế xét xử tại Việt Nam.

Tình huống bài tập: "Vật thể lạ trong đêm"

Diễn biến: Anh M là bảo vệ tại một kho bãi vùng biên giới, nơi thường xuyên xảy ra các vụ trộm cắp vũ khí có tổ chức. Một đêm mưa gió, hệ thống điện bị cắt, M cầm đèn pin đi tuần tra thì thấy một bóng đen đang lẻn vào khu vực cấm.

M hô to: "Đứng lại, ai đó?". Bóng đen không dừng lại mà bất ngờ rút trong túi áo ra một vật dài, đen bóng và hướng thẳng về phía M. Do quá hoảng sợ và tin rằng đối phương đang rút súng để bắn mình, M đã nổ súng bắn vào chân bóng đen khiến người này ngã gục.

Kết quả: Khi kiểm tra, bóng đen là anh K (một người dân đi lạc). Vật mà K rút ra không phải là súng, mà chỉ là một chiếc đèn pin cỡ lớn cầm tay mà K định dùng để soi đường hỏi lối. Hậu quả là anh K bị thương tật với tỷ lệ 35%.


Phân tích định tội danh

Để giải quyết bài tập này, chúng ta cần đi qua các bước tư duy pháp lý sau:

1. Có sự tấn công thực tế hay không? Không có. Anh K chỉ là người đi lạc và đang rút đèn pin. Do đó, đây không phải là Phòng vệ chính đáng (Điều 22 BLHS).

2. Anh M có căn cứ để lầm tưởng không? (Tính có căn cứ của sai lầm)

  • Hoàn cảnh khách quan: Đêm tối, mất điện, mưa gió, khu vực nhạy cảm thường xuyên có trộm cướp.
  • Hành vi của nạn nhân: Rút một vật dài, đen hướng về phía người đối diện trong bối cảnh đó dễ gây hiểu lầm là rút súng. => Có căn cứ để M tin rằng mình đang bị tấn công.

3. Giải quyết Trách nhiệm hình sự:

  • Khả năng 1: Không phải chịu TNHH (Sự kiện bất ngờ - Điều 20). Nếu Hội đồng xét xử cho rằng trong điều kiện khắc nghiệt như vậy, bất kỳ một bảo vệ mẫn cán nào cũng sẽ hành động như M để bảo vệ tính mạng và tài sản, thì M không có lỗi.
  • Khả năng 2: Lỗi vô ý do cẩu thả. Nếu Tòa án cho rằng M là bảo vệ chuyên nghiệp, đáng lẽ phải bình tĩnh hơn để nhận diện (ví dụ: dùng đèn pin của mình soi rõ trước khi bắn), thì M có thể bị truy tố về tội Vô ý gây thương tích (Điều 138 BLHS).
  • Khả năng 3: Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (tưởng tượng). Nếu M không bắn vào chân mà bắn thẳng vào đầu nạn nhân, thì dù có lầm tưởng bị tấn công, hành vi của M cũng bị coi là quá đáng, không cần thiết. M sẽ phải chịu TNHH về tội Vi phạm quy định về phòng vệ chính đáng (Điều 135 BLHS).

Ý kiến của bạn thế nào?

Trong vai trò là "Thẩm phán" cho tình huống này, bạn sẽ lựa chọn hướng giải quyết nào?

1.     Trắng án cho M (Vì sai lầm hoàn toàn có căn cứ)?

2.     Kết án M lỗi vô ý (Vì M đã quá nôn nóng nổ súng)?

Bạn hãy cho biết quan điểm, tôi sẽ cùng bạn đối chiếu với các hướng dẫn thực tế từ Hội đồng Thẩm phán!

 

Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích

VIDEO:

(đang cập nhật)

TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN:

(đang cập nhật)

GÓC BÁO CHÍ:

(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét