Phân tích sâu hơn về trường hợp "Phòng vệ tưởng tượng" – một trong những dạng sai lầm ly kỳ và phức tạp nhất trong xét xử không?

CÂU HỎI : Phân tích sâu hơn về trường hợp "Phòng vệ tưởng tượng" – một trong những dạng sai lầm ly kỳ và phức tạp nhất trong xét xử không?	(Trả lời bên dưới)

Phòng vệ tưởng tượng (Imaginary Defense) là một tình huống pháp lý cực kỳ đặc biệt, nơi ranh giới giữa một người bị hại và một tội phạm trở nên rất mong manh do sự sai lầm trong nhận thức. Dưới đây là phân tích chi tiết về bản chất và cách giải quyết trách nhiệm hình sự (TNHH) trong trường hợp này: 1. Khái niệm Phòng vệ tưởng tượng Phòng vệ tưởng tượng là trường hợp một người gây thiệt hại cho người khác vì lầm tưởng rằng người đó đang có hành vi tấn công xâm phạm lợi ích của mình, của Nhà nước hoặc của người khác, nhưng trên thực tế không có sự tấn công nào xảy ra cả. Đây là một dạng sai lầm về sự việc trong Luật hình sự. 2. Các kịch bản và Trách nhiệm hình sự tương ứng Tùy vào việc sai lầm đó có "đáng trách" hay không, Tòa án sẽ quyết định TNHH của người thực hiện hành vi theo 3 hướng: a. Trường hợp được Miễn trách nhiệm hình sự Nếu hoàn cảnh khách quan tại thời điểm đó khiến bất kỳ một người bình thường nào cũng có thể nhầm lẫn rằng có sự tấn công đang xảy ra. Điều kiện: Sự sai lầm là có căn cứ và việc gây thiệt hại không vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng nếu sự tấn công là có thật. Ví dụ: Đêm tối, A thấy một người lạ cầm vật giống súng xông vào nhà mình hét lớn. A tưởng bị cướp nên dùng gậy đánh ngất người đó. Thực tế đó là một người hàng xóm cầm đồ chơi sang trêu đùa. Do hoàn cảnh (đêm tối, hành động gây hiểu lầm mạnh), A có thể được miễn TNHH. b. Trường hợp phạm tội do Lỗi vô ý Nếu hoàn cảnh không đến mức gây hiểu lầm, nhưng do người đó quá hoảng sợ hoặc chủ quan mà không kiểm tra kỹ dẫn đến sai lầm. Điều kiện: Người thực hiện hành vi có điều kiện để nhận biết sự thật nhưng đã không nhận biết được. Hệ quả: Chịu TNHH về tội phạm thực hiện với lỗi vô ý (Ví dụ: Tội vô ý làm chết người - Điều 128 BLHS). c. Trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (tưởng tượng) Nếu có căn cứ để nhầm lẫn là có sự tấn công, nhưng hành vi đáp trả lại quá tàn độc, không cần thiết (kể cả khi sự tấn công là có thật). Hệ quả: Chịu TNHH theo các điều luật về vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Ví dụ: Điều 126 hoặc Điều 135 BLHS). 3. So sánh Phòng vệ chính đáng và Phòng vệ tưởng tượng Tiêu chí Phòng vệ chính đáng (Điều 22) Phòng vệ tưởng tượng Sự tấn công Có thật, đang xảy ra hoặc đe dọa tức khắc. Không có thật, chỉ tồn tại trong suy nghĩ. Bản chất Là hành vi hợp pháp, được khuyến khích. Là hành vi do sai lầm về sự việc. Lỗi Không có lỗi. Có thể vô ý hoặc không có lỗi (tùy căn cứ). 4. Ý nghĩa của việc xác định Phòng vệ tưởng tượng Trong thực tiễn xét xử, việc chứng minh một người đang "phòng vệ tưởng tượng" là cực kỳ khó khăn vì nó nằm hoàn toàn trong tâm lý của bị cáo. Tòa án thường phải căn cứ vào: 1.     Hiện trường: Ánh sáng, không gian, âm thanh lúc đó thế nào? 2.     Mối quan hệ: Hai bên có mâu thuẫn trước đó không? (Để loại trừ khả năng mượn cớ phòng vệ để giết người). 3.     Đặc điểm tâm lý: Bị cáo có đang trong tình trạng bị kích động hoặc hoảng loạn không? Kết luận: Phòng vệ tưởng tượng là minh chứng rõ nhất cho nguyên tắc: Luật hình sự không chỉ nhìn vào hậu quả, mà phải nhìn thấu tâm cơ và sự nhận thức của con người. Bạn có muốn tôi cung cấp một bài tập tình huống hoặc một vụ án thực tế nổi tiếng về "Phòng vệ tưởng tượng" để chúng ta cùng giải định tội danh không?   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)