Đây chính là
"linh hồn" của mặt chủ quan trong cấu thành tội phạm. Việc phân biệt
chính xác giữa Lỗi cố ý và Lỗi vô ý không chỉ giúp định tội danh
đúng mà còn là căn cứ quan trọng để Tòa án quyết định mức hình phạt nặng hay nhẹ.
Dưới đây là
bảng phân tích chi tiết dựa trên quy định của Luật Hình sự:
1. Lỗi cố
ý (Intentional Guilt)
Lỗi cố ý được
chia thành 2 loại dựa trên thái độ đối với hậu quả:
a. Lỗi cố
ý trực tiếp
- Nhận thức: Người phạm tội nhận thức rõ
hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi
đó.
- Ý chí: Mong muốn hậu quả xảy
ra.
- Ví dụ: A cầm dao đâm thẳng vào ngực B
với mục đích giết B cho bằng được.
b. Lỗi cố
ý gián tiếp
- Nhận thức: Nhận thức rõ hành vi nguy hiểm,
thấy trước hậu quả có thể xảy ra.
- Ý chí: Không mong muốn nhưng có ý
thức bỏ mặc cho hậu quả xảy ra (chấp nhận hậu quả).
- Ví dụ: Để bảo vệ vườn cây, A chăng dây
điện trần xung quanh. A biết điện giật có thể chết người, tuy không muốn
ai chết nhưng A vẫn làm và mặc kệ ai chạm vào thì chết.
2. Lỗi vô
ý (Negligent Guilt)
Lỗi vô ý xảy
ra khi người đó không có ý định gây ra tội ác nhưng do thái độ tâm lý không cẩn
thận.
a. Lỗi vô
ý do quá tự tin
- Nhận thức: Thấy trước hành vi của mình có
thể gây ra hậu quả nguy hiểm.
- Ý chí: Cho rằng hậu quả đó sẽ không
xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được.
- Ví dụ: Tài sản lái xe phóng nhanh vượt
ẩu vì tin rằng tay lái mình rất giỏi sẽ không gây tai nạn, nhưng cuối cùng
vẫn tông phải người đi đường.
b. Lỗi vô
ý do cẩu thả
- Nhận thức: Không thấy trước hành vi
của mình có thể gây ra hậu quả nguy hiểm.
- Nghĩa vụ: Theo quy định, người đó phải
thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.
- Ví dụ: Y tá tiêm thuốc cho bệnh nhân
nhưng không kiểm tra nhãn thuốc (dù quy trình bắt buộc phải kiểm tra), dẫn
đến tiêm nhầm thuốc độc khiến bệnh nhân tử vong.
3. So
sánh các ranh giới mong manh
Điểm khó nhất
chính là phân biệt Cố ý gián tiếp và Vô ý do quá tự tin:
|
Tiêu
chí
|
Cố ý
gián tiếp
|
Vô ý
do quá tự tin
|
|
Thái độ
với hậu quả
|
Chấp nhận hậu quả (Có chết cũng kệ).
|
Loại trừ hậu quả (Tin là không chết).
|
|
Căn cứ
tin tưởng
|
Không có
căn cứ nào để ngăn chặn hậu quả.
|
Có căn cứ
(kinh nghiệm, kỹ năng...) nhưng căn cứ đó không chuẩn xác.
|
|
Mức độ
nguy hiểm
|
Cao hơn.
|
Thấp hơn.
|
Một tình
huống thực tế để bạn thử sức:
Một người thợ
săn thấy bóng dáng lay động sau bụi cây. Anh ta nghĩ đó là con hươu nhưng cũng
thoáng nghĩ biết đâu là người đi rừng. Tuy nhiên, anh ta vẫn bóp cò vì nghĩ
"chắc không phải người đâu, mình bắn giỏi mà". Kết quả là bắn trúng một
người dân.
Theo bạn,
đây là Lỗi cố ý gián tiếp hay Lỗi vô ý do quá tự tin?
Nếu bạn xác
định được đúng loại lỗi trong tình huống này, bạn đã nắm vững được phần khó nhất
của Luật Hình sự rồi đấy! Bạn có muốn tôi đưa ra đáp án và giải thích không?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét