Việc xác định
"động cơ cá nhân khác" trong Tội giả mạo trong công tác (Điều
359 BLHS) thường phức tạp hơn so với mục đích "vụ lợi", vì nó không
biểu hiện qua tiền bạc hay lợi ích vật chất hữu hình. Qua thực tiễn xét xử và
các văn bản hướng dẫn, "động cơ cá nhân khác" được hiểu là những thôi
thúc về mặt tâm lý, tình cảm hoặc áp lực phi vật chất.
Dưới đây là
cách xác định cụ thể thông qua các nhóm trường hợp thực tế:
1. Nhóm động
cơ "Nể nang, giúp đỡ người thân quen"
Đây là trường
hợp phổ biến nhất trong các bản án về giả mạo giấy tờ hộ tịch hoặc bằng cấp.
- Biểu hiện: Người phạm tội vì mối quan hệ
gia đình, bạn bè, đồng nghiệp hoặc sức ép từ cấp trên mà làm sai lệch hồ
sơ.
- Cách xác định: Cơ quan tố tụng sẽ làm rõ mối
quan hệ giữa người thực hiện hành vi và người được hưởng lợi từ giấy tờ giả
đó.
- Ví dụ thực tế: Một cán bộ tư pháp xã ký giả chữ
ký Chủ tịch UBND để cấp giấy chứng nhận kết hôn cho một người bạn thân mà
không có sự hiện diện của hai bên nam nữ. Mục đích ở đây không phải lấy tiền,
mà là để "giúp đỡ" bạn hoàn thiện hồ sơ đi lao động nước ngoài.
2. Nhóm động
cơ "Bệnh thành tích" (Vì lợi ích cục bộ)
Động cơ này
thường xuất hiện trong các lĩnh vực giáo dục, thống kê hoặc báo cáo định kỳ của
cơ quan, tổ chức.
- Biểu hiện: Sửa chữa số liệu, làm giả hồ sơ
để cơ quan, đơn vị mình đạt danh hiệu thi đua, tránh bị kỷ luật hoặc để
hoàn thành chỉ tiêu được giao.
- Cách xác định: So sánh số liệu thực tế với số
liệu trong báo cáo/giấy tờ đã được giả mạo. Nếu việc giả mạo giúp đơn vị đạt
được một tiêu chuẩn thi đua nhất định, đó là động cơ cá nhân (gắn liền với
uy tín cá nhân người lãnh đạo).
- Ví dụ thực tế: Cán bộ quản lý giáo dục sửa điểm
trong học bạ của nhiều học sinh để nâng tỷ lệ tốt nghiệp của trường, nhằm
giữ vững danh hiệu "Trường tiên tiến xuất sắc".
3. Nhóm động
cơ "Che giấu sai phạm hoặc thiếu sót trong công tác"
- Biểu hiện: Làm giả hoặc sửa chữa tài liệu
để hợp thức hóa một quy trình sai trước đó, tránh bị thanh tra, kiểm tra
phát hiện lỗi.
- Cách xác định: Xem xét trình tự thời gian. Nếu
việc làm giả diễn ra ngay trước hoặc trong quá trình thanh tra để khỏa lấp
một thiếu sót chuyên môn, thì đó là động cơ cá nhân khác (sợ bị kỷ luật).
- Ví dụ thực tế: Một cán bộ địa chính tự ý sửa
ngày tháng trên công văn giao đất để khớp với thời điểm thực tế đã bàn
giao cho dân (nhằm che giấu việc chậm trễ thủ tục hành chính của bản
thân).
4. Nhóm động
cơ "Trả thù cá nhân hoặc gây hại cho người khác"
- Biểu hiện: Sửa chữa hồ sơ, tài liệu công
nhằm làm giảm uy tín, gây thiệt hại về quyền lợi hoặc bôi nhọ người khác.
- Cách xác định: Kiểm tra xem nội dung bị sửa lệch
có gây bất lợi cho đối tượng nào đó đang có mâu thuẫn trực tiếp với người
phạm tội hay không.
Bảng tóm
tắt cách chứng minh trong tố tụng
|
Yếu tố chứng
minh
|
Cách thức
thực hiện
|
|
Mối
quan hệ
|
Xác minh
quan hệ huyết thống, bạn bè, quan hệ cấp trên - cấp dưới giữa các bên.
|
|
Lợi ích
gián tiếp
|
Xem xét liệu
hành vi có giúp người phạm tội thăng tiến, giữ ghế, hay đạt danh hiệu thi đua
không.
|
|
Tình trạng
hồ sơ
|
Giám định
chữ ký, con dấu, vết tẩy xóa để xác định hành vi khách quan trước khi suy luận
động cơ.
|
Điểm mấu
chốt: Khác với
"Vụ lợi" (phải có sự chuyển giao giá trị vật chất), "Động cơ cá
nhân khác" chỉ cần chứng minh người phạm tội thực hiện hành vi vì một nhu
cầu tâm lý cá nhân không chính đáng nào đó mà không nhất thiết phải nhận được
một đồng nào.
Trong nghiên
cứu cao học của mình, bạn có thể chú ý thêm về các Bản án hình sự sơ thẩm
liên quan đến sai phạm trong thi cử hoặc đấu thầu; đó là những kho tư liệu thực
tế nhất để phân tích sự chuyển hóa giữa "vụ lợi" và "động cơ cá
nhân".
_________________________
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét