Cách xác định thời điểm tính thiệt hại (thời điểm thực hiện hành vi hay thời điểm phát hiện) của Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí (tội Điều 219.) ?

CÂU HỎI :  Cách xác định thời điểm tính thiệt hại (thời điểm thực hiện hành vi hay thời điểm phát hiện) của Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí (tội Điều 219.) ?	(Trả lời bên dưới)

Việc xác định thời điểm để tính giá trị tài sản thất thoát trong các vụ án hình sự về kinh tế, đặc biệt là Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí (Điều 219 Bộ luật Hình sự 2015), là một vấn đề pháp lý phức tạp và đã có sự thay đổi quan trọng trong thực tiễn xét xử. Dưới đây là cách xác định dựa trên các quy định hiện hành và Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: 1. Nguyên tắc xác định thời điểm tính thiệt hại Theo quy định tại Nghị quyết số 03/2020/NQ-HĐTP (hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự trong xét xử tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ), việc xác định thiệt hại được thực hiện như sau: Thời điểm thực hiện hành vi phạm tội: Thiệt hại được xác định tại thời điểm hành vi phạm tội thực hiện. Ví dụ: Nếu hành vi giao đất trái quy định xảy ra vào năm 2018, thì giá trị tài sản và mức thất thoát phải được tính toán dựa trên mặt bằng giá và các quy định tài chính tại năm 2018. Không tính biến động giá sau đó: Nếu do các yếu tố khách quan (như biến động thị trường, lạm phát) mà giá trị tài sản tăng lên sau khi hành vi phạm tội kết thúc, thì phần giá trị tăng thêm này không được tính vào trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo. Điều này đảm bảo tính công bằng, tránh việc bị cáo phải chịu trách nhiệm cho những yếu tố nằm ngoài ý chí chủ quan của họ. 2. Tại sao không tính tại thời điểm phát hiện/khởi tố? Việc xác định thiệt hại tại thời điểm phát hiện (thường là nhiều năm sau khi vi phạm) sẽ dẫn đến những bất cập về pháp lý: 1.     Vi phạm nguyên tắc có lợi cho bị cáo: Nếu giá đất tăng phi mã sau 5-10 năm, thiệt hại tính tại thời điểm phát hiện sẽ lớn hơn rất nhiều so với thời điểm vi phạm, có thể đẩy bị cáo vào khung hình phạt nặng hơn một cách không thỏa đáng. 2.     Khó xác định mối quan hệ nhân quả: Thiệt hại trong Điều 219 phải là hậu quả trực tiếp từ hành vi vi phạm quy định quản lý tài sản. Sự tăng giá do thị trường là yếu tố ngoại cảnh, không phải hậu quả trực tiếp từ sai phạm của người quản lý. 3.     Tính thống nhất trong tố tụng: Việc chốt thời điểm thực hiện hành vi giúp các cơ quan định giá có căn cứ pháp lý rõ ràng để tra cứu hồ sơ, bảng giá và các giao dịch đối chứng tương đương tại đúng thời điểm đó. 3. Quy trình thực hiện trong hồ sơ vụ án Để xác định chính xác con số này, cơ quan tố tụng thường thực hiện các bước: 1.     Trưng cầu giám định/Định giá: Cơ quan điều tra ra quyết định trưng cầu Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự. 2.     Yêu cầu cụ thể: Yêu cầu Hội đồng xác định giá trị tài sản tại ngày/tháng/năm cụ thể (ngày ký quyết định giao đất, ngày ký hợp đồng trái quy định...). 3.     Phương pháp áp dụng: Hội đồng định giá sẽ sử dụng các phương pháp như so sánh trực tiếp hoặc thặng dư để tìm ra "giá thị trường" tại thời điểm đó, sau đó trừ đi giá trị đã thu hồi hoặc giá đã nộp ngân sách để ra con số thất thoát cuối cùng. 4. Trường hợp đặc biệt: Thiệt hại kéo dài Trong một số ít trường hợp, nếu hành vi phạm tội có tính chất kéo dài hoặc thiệt hại thực tế phát sinh sau đó là hệ quả tất yếu (không phải do biến động thị trường), cơ quan tố tụng sẽ xem xét toàn diện. Tuy nhiên, về cơ bản, giá trị tài sản Nhà nước bị thất thoát vẫn lấy mốc thời điểm hành vi vi phạm hoàn thành làm căn cứ định khung. Bước tiếp theo chúng ta có thể làm rõ: Vấn đề này thường dẫn đến các tranh cãi quyết liệt tại tòa giữa Luật sư và Viện kiểm sát về việc "Thế nào là giá thị trường tại thời điểm đó?" khi các chứng cứ giao dịch cũ thường rất mập mờ. Bạn có muốn tìm hiểu về cách các Luật sư thường phản biện kết luận định giá trong những trường hợp này không? ___________________________________ Hoặc nếu bạn quan tâm, tôi có thể phân tích sự khác biệt giữa "Thiệt hại" trong vụ án hình sự và "Trách nhiệm bồi thường dân sự" (vốn có thể tính theo giá tại thời điểm xét xử). Bạn thấy sao? Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)