Trong khoa học
luật hình sự Việt Nam, mặt khách quan của nhóm các tội xâm phạm an toàn
công cộng, trật tự công cộng (Chương XXI Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung
2017) là những biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của hành vi phạm tội. Nhóm tội này
rất đa dạng (từ các tội về vũ khí, cháy nổ đến vi phạm quy tắc giao thông hay
gây rối trật tự), do đó mặt khách quan có những đặc điểm chung và riêng biệt
sau đây:
1. Hành
vi khách quan Đây là yếu tố
then chốt, thể hiện qua các dạng hành vi chính:
- Hành vi vi phạm các quy định,
quy tắc an toàn:
Đây là đặc điểm nổi bật nhất. Người phạm tội không tuân thủ các quy chuẩn
kỹ thuật, quy tắc nghề nghiệp hoặc quy định của Nhà nước về quản lý vũ
khí, vật liệu nổ, an toàn giao thông, an toàn lao động, vệ sinh thực phẩm...
- Hành vi gây rối, làm mất ổn định
trật tự: Bao gồm
các hành vi như hò hét, đập phá, đuổi đánh nhau ở nơi công cộng hoặc sử dụng
mạng máy tính để truyền bá thông tin gây hoang mang, xâm phạm lợi ích cộng
đồng.
- Hành vi chiếm hữu, sử dụng trái
phép các vật phẩm đặc biệt: Chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép vũ khí
quân dụng, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ hoặc chất phóng xạ.
2. Hậu quả
của tội phạm Tùy vào cấu
thành tội phạm mà hậu quả có vai trò khác nhau:
- Tội có cấu thành vật chất: Hậu quả là yếu tố bắt buộc. Ví
dụ: Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ (Điều 260) chỉ cấu
thành tội phạm khi gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe (từ 61% trở
lên) hoặc tài sản (từ 100 triệu đồng trở lên).
- Tội có cấu thành hình thức: Chỉ cần thực hiện hành vi là tội
phạm đã hoàn thành, không bắt buộc phải có thiệt hại xảy ra trên thực tế.
Ví dụ: Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt
vũ khí quân dụng (Điều 304).
- Tội có cấu thành đe dọa: Chỉ cần hành vi có khả năng thực
tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời
(ví dụ: Điều 307 - Vi phạm quy định về quản lý vũ khí, vật liệu nổ... mà
có khả năng dẫn đến hậu quả).
3. Mối
quan hệ nhân quả Đối với các
tội có cấu thành vật chất, phải xác định được mối quan hệ tất yếu giữa
hành vi vi phạm và hậu quả xảy ra.
- Ví dụ: Một người lái xe quá tốc
độ (hành vi) đâm vào người đi bộ dẫn đến tử vong (hậu quả). Nếu cái chết
do bệnh lý nền của nạn nhân mà không phải do va chạm, thì mối quan hệ nhân
quả cần được xem xét lại để định tội danh chính xác.
4. Các điều
kiện khách quan khác Trong nhóm tội
này, các yếu tố về thời gian, địa điểm, công cụ, phương tiện thường là dấu
hiệu định tội hoặc định khung hình phạt:
- Địa điểm: "Nơi công cộng" là dấu
hiệu bắt buộc đối với tội Gây rối trật tự công cộng.
- Công cụ/Phương tiện: Việc sử dụng vũ khí, hung khí
nguy hiểm hoặc phương tiện giao thông là đặc điểm nhận diện quan trọng của
nhóm tội về an toàn công cộng.
Bảng tóm
tắt đặc điểm mặt khách quan
|
Yếu tố
|
Đặc điểm
chính
|
|
Dạng
hành vi
|
Vi phạm
quy tắc an toàn hoặc gây mất trật tự xã hội.
|
|
Tính chất
|
Thường là
hành vi hành động (đôi khi là không hành động như vi phạm quy định bảo trì).
|
|
Đối tượng
tác động
|
Vũ khí,
phương tiện giao thông, công trình công cộng, sự yên ổn của cộng đồng.
|
Bạn có muốn
tôi so sánh sâu hơn về mặt khách quan giữa một tội cụ thể (như Tội gây rối trật
tự công cộng) với một tội khác trong nhóm này để thấy sự khác biệt rõ rệt
không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét