Trong hệ thống
pháp luật lâm nghiệp Việt Nam, Nhóm IB quy định tại Nghị định
06/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 84/2021/NĐ-CP) là nhóm các loài động vật rừng
đang bị đe dọa tuyệt chủng, cần có chế độ bảo vệ đặc biệt nghiêm ngặt. Dưới đây là
chi tiết về danh mục và ý nghĩa pháp lý của nhóm này: 1. Danh mục
các loài tiêu biểu Nhóm IB Nhóm này bao
gồm các loài động vật hoang dã quý hiếm, đặc hữu của Việt Nam hoặc có tên trong
Phụ lục I của Công ước CITES:
- Lớp Thú (Mammalia):
- Các loài linh trưởng: Vượn
(Hylobatidae), Voọc (Presbytis, Trachypithecus), Chà vá (Pygathrix), Cu
li (Nycticebus).
- Thú ăn thịt lớn: Hổ (Panthera
tigris), Báo hoa mai, Báo gấm, Gấu chó, Gấu ngựa.
- Thú móng guốc: Voi châu Á, Sao
la, Bò tót, Bò rừng, Hươu vàng.
- Khác: Tê tê (Manis), Tê giác
(đã tuyệt chủng tại Việt Nam nhưng vẫn nằm trong danh mục bảo vệ).
- Lớp Chim (Aves): Công, Trĩ sao, Gà tiền mặt đỏ,
Hồng hoàng, các loài Đại bàng.
- Lớp Bò sát (Reptilia): Rùa trung bộ, Rùa hộp lưng đen,
Cá sấu hoa cà, Cá sấu xiêm, các loài Vích, Đồi mồi.
2. Ý
nghĩa pháp lý của Nhóm IB Việc xếp một
loài vào Nhóm IB mang lại những hệ quả pháp lý rất nặng nề và nghiêm ngặt nhằm
bảo tồn nguồn gen: a. Chế độ
bảo vệ tuyệt đối
- Nghiêm cấm khai thác vì mục đích
thương mại:
Không được phép săn, bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán mẫu vật
(kể cả bộ phận, dẫn xuất) của các loài này nhằm mục tiêu lợi nhuận.
- Chỉ cho phép khai thác đặc biệt: Việc khai thác chỉ được thực hiện
vì mục đích nghiên cứu khoa học, bảo tồn hoặc làm nguồn giống ban đầu để
nuôi sinh sản (phải được Thủ tướng Chính phủ hoặc Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp
và PTNT phê duyệt).
b. Chế độ
quản lý nuôi, nhốt
- Mọi cơ sở nuôi sinh sản, nuôi
sinh trưởng loài Nhóm IB đều phải đăng ký và được cấp mã số cơ sở nuôi
bởi cơ quan thẩm quyền.
- Phải có sổ theo dõi (Mẫu 16) và
báo cáo định kỳ về biến động đàn (sinh sản, chết, chuyển nhượng).
c. Hệ quả
trong Luật Hình sự Đây là ý
nghĩa pháp lý quan trọng nhất đối với việc thực thi pháp luật:
- Cấu thành tội phạm: Các hành vi vi phạm liên quan đến
loài Nhóm IB thường được xử lý theo Điều 244 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa
đổi 2017) - Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.
- Mức án: Hình phạt cho các hành vi liên
quan đến Nhóm IB thường cao hơn nhiều so với Nhóm IIB hoặc động vật thông
thường. Chỉ cần vi phạm với số lượng ít (ví dụ: 01 cá thể Hổ, Voi, Tê
tê...) đã có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt
nghiêm khắc (có thể lên đến 15 năm tù).
d. Xử lý
vật chứng
- Khi bị tịch thu, các cá thể sống
thuộc Nhóm IB phải được ưu tiên cứu hộ và tái thả về môi trường tự nhiên
hoặc đưa vào các trung tâm bảo tồn.
- Mẫu vật chết hoặc sản phẩm (nhà
táng, sừng tê giác, xương hổ...) thường được chuyển giao cho các bảo tàng,
cơ sở nghiên cứu hoặc tiêu hủy theo quy định để triệt tiêu giá trị thương
mại trên thị trường đen.
Việc nắm vững
Nhóm IB giúp các nhà nghiên cứu và thực thi pháp luật xác định đúng tính chất mức
độ vi phạm để áp dụng chế tài chính xác nhất.
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét