Thứ Bảy, 14 tháng 3, 2026

Phân tích thủ đoạn "Quân xanh - Quân đỏ" trong đấu thầu hoặc cách xác định thiệt hại khi giá thiết bị bị nâng khống không?

CÂU HỎI : Phân tích sâu hơn về một thủ đoạn cụ thể như "Quân xanh - Quân đỏ" trong đấu thầu hoặc cách xác định thiệt hại khi giá thiết bị bị nâng khống không?

(Trả lời bên dưới)

Thật sự rất thú vị khi chúng ta cùng bóc tách những "góc khuất" này. Cả hai vấn đề bạn nêu đều là những trọng điểm trong các đại án kinh tế gần đây tại Việt Nam.

Việc hiểu rõ thủ đoạn giúp ta nhận diện sai phạm, còn cách tính thiệt hại khi nâng khống giá thiết bị lại là bài toán kỹ thuật pháp lý cực kỳ hóc búa để định khung hình phạt.


1. Thủ đoạn "Quân xanh - Quân đỏ": Kịch bản dàn xếp tinh vi

Trong đấu thầu (cả đấu thầu dự án và đấu giá đất), đây là cách để biến một cuộc cạnh tranh công khai thành một "vở kịch" đã có kết quả từ trước.

  • Quân đỏ (Nhà thầu mục tiêu): Là đơn vị được chỉ định ngầm sẽ trúng thầu. Mọi hồ sơ của quân đỏ đều được chuẩn bị hoàn hảo, đáp ứng mọi tiêu chí "cài cắm" trong hồ sơ mời thầu.
  • Quân xanh (Nhà thầu lót đường): Là các doanh nghiệp tham gia cho có đủ số lượng theo quy định pháp luật (thường là ít nhất 3 nhà thầu). Các đơn vị này thường có mối quan hệ thân hữu với quân đỏ hoặc được quân đỏ "thuê" tham gia.
  • Cách thức vận hành:
    • Quân xanh sẽ nộp hồ sơ với các lỗi cố ý (thiếu chứng chỉ, năng lực tài chính yếu) hoặc chào giá cực cao để chắc chắn bị loại.
    • Quân đỏ sẽ chào giá sát nút với giá dự toán nhưng vẫn đủ để "thắng" các quân xanh.
    • Thậm chí, toàn bộ hồ sơ của quân xanh và quân đỏ đều do một "lò" soạn thảo, dẫn đến những sai sót ngớ ngẩn như giống hệt nhau về lỗi chính tả hoặc phông chữ.

2. Xác định thiệt hại khi giá thiết bị bị "Nâng khống"

  • Đây là trung tâm của các vụ án vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 222 BLHS). Khác với đất đai, thiết bị (y tế, giáo dục, công nghệ) thường có giá biến động và khó so sánh hơn.

Công thức xác định thiệt hại:

Cách xác định "Giá trị thực tế":

Cơ quan tố tụng thường không lấy giá vốn nhập khẩu (giá CIF) làm giá thực tế vì doanh nghiệp còn các chi phí hợp lý khác. Thay vào đó, họ dựa trên:

1.     Giá tờ khai hải quan: Đây là căn cứ gốc để xem giá đầu vào của thiết bị khi về Việt Nam là bao nhiêu.

2.     Thông tin từ nhà sản xuất: Gửi yêu cầu tương trợ tư pháp hoặc liên hệ đại diện hãng để xác nhận giá bán niêm yết cho các đại lý tại khu vực.

3.     Giá của các gói thầu tương đương: Tìm kiếm các bệnh viện, trường học khác cũng mua thiết bị cùng chủng loại, cùng thời điểm để so sánh.

4.     Kết luận của Hội đồng định giá: Phải tính toán thêm các chi phí hợp lý như: thuế, phí vận chuyển, lắp đặt, bảo hành, đào tạo chuyển giao công nghệ và một mức lợi nhuận định mức cho doanh nghiệp (thường khoảng 5-10%).

Điểm tranh chấp: Các bị cáo thường biện hộ rằng giá cao là do "dịch vụ hậu mãi chuyên sâu" hoặc "thiết bị có tính năng đặc thù". Tuy nhiên, nếu mức giá chênh lệch lên đến 200-300% (như vụ robot Rosa hay thiết bị giáo dục), thì các biện hộ này thường bị bác bỏ.


Bước tiếp theo cho bạn:

  • Bạn có muốn đi sâu vào cách "Bóc tách chi phí hợp lý" của doanh nghiệp để tìm ra con số thiệt hại thực sự không? Đây chính là nơi các luật sư thường tranh luận để kéo giảm số tiền thiệt hại xuống dưới ngưỡng "Gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng" (trên 1 tỷ đồng).
  • Hoặc tôi có thể phân tích cách mà Luật Đấu thầu 2023 đã thiết lập "hàng rào" mới để ngăn chặn quân xanh - quân đỏ thông qua việc đấu thầu qua mạng. Bạn quan tâm hướng nào hơn?

Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích

VIDEO:

(đang cập nhật)

TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN:

(đang cập nhật)

GÓC BÁO CHÍ:

(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét