Trong tố tụng
hình sự, quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở có một "ngoại lệ" đặc biệt để
phục vụ việc ngăn chặn tội phạm kịp thời.
Theo Điều 193 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, cơ quan chức năng được quyền khám xét chỗ
ở ngay lập tức trong trường hợp khẩn cấp mà chưa cần phê chuẩn trước của
Viện kiểm sát khi có căn cứ sau:
1. 3 Căn
cứ để khám xét khẩn cấp
Cơ quan có
thẩm quyền chỉ được tiến hành khám xét khẩn cấp khi có căn cứ xác định:
- Căn cứ 1: Có căn cứ để tin rằng trong chỗ
ở đó có tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án và nếu không tiến hành
khám xét ngay thì tài liệu, đồ vật đó có thể bị tẩu tán, tiêu hủy.
- Căn cứ 2: Để phát hiện ngay người phạm tội
đang lẩn trốn hoặc để giải cứu nạn nhân đang bị giam giữ trái pháp luật.
- Căn cứ 3: Khi bắt người bị giữ trong trường
hợp khẩn cấp hoặc bắt người đang bị truy nã mà có căn cứ cho rằng trong chỗ
ở của họ có tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án.
2. Thủ tục
"Hậu kiểm" bắt buộc
Dù được quyền
khám xét trước, nhưng pháp luật đặt ra quy trình giám sát cực kỳ nghiêm ngặt để
tránh lạm quyền:
- Thông báo ngay: Sau khi khám xét xong, người ra
lệnh khám xét phải thông báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát cùng cấp.
- Thời hạn phê chuẩn: Trong thời hạn 24 giờ kể
từ khi kết thúc khám xét, hồ sơ phải được gửi đến Viện kiểm sát để xem xét
phê chuẩn.
- Hậu quả nếu không được phê chuẩn: Nếu Viện kiểm sát không phê chuẩn,
cuộc khám xét đó bị coi là trái pháp luật và các tài liệu, đồ vật thu giữ
được sẽ không có giá trị làm chứng cứ trong vụ án.
3. Khi
nào việc khám xét khẩn cấp trở thành "Trái pháp luật"?
Hành vi này
sẽ có dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Điều 158 (Tội xâm phạm chỗ ở) nếu:
1.
Người
thực hiện ngụy tạo căn cứ khẩn cấp (không có dấu hiệu tẩu tán tài liệu
hay người trốn nhưng vẫn xông vào khám).
2.
Sau
khi khám xét không gửi hồ sơ đề nghị Viện kiểm sát phê chuẩn hoặc bị Viện
kiểm sát bác bỏ nhưng vẫn tiếp tục chiếm giữ chỗ ở, đồ vật.
3.
Lợi
dụng danh nghĩa "khẩn cấp" để thực hiện các mục đích cá nhân (trù dập,
tống tiền).
Tóm tắt
so sánh
|
Đặc điểm
|
Khám xét
thông thường
|
Khám xét
khẩn cấp
|
|
Lệnh của
VKS
|
Phải có trước
khi khám.
|
Có thể
hoàn thiện trong 24h sau khi khám.
|
|
Lý do
|
Theo tiến
độ điều tra vụ án.
|
Ngăn chặn
tiêu hủy chứng cứ/truy bắt người ngay lập tức.
|
|
Tính chất
|
Có kế hoạch,
đúng giờ hành chính.
|
Bất kể thời
gian, tính chất cấp bách cao.
|
Việc nắm vững
quy trình này giúp bạn phân biệt được đâu là hoạt động nghiệp vụ đúng luật và
đâu là hành vi lạm quyền xâm phạm đến chỗ ở của mình.
________________________________________
.png)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét