Trong tình
huống người bị tạm giam có dấu hiệu mắc bệnh tâm thần, cơ sở giam giữ không được
tự ý xử lý mà phải tuân thủ một quy trình pháp lý chặt chẽ để đảm bảo quyền lợi
của người bị giam giữ và tính khách quan của vụ án. Quy trình này được quy định
tại Điều 30 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015 và các quy định liên
quan của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Dưới đây là
các bước thủ tục bắt buộc:
1. Kiểm
tra y tế và báo cáo ban đầu
Ngay khi
phát hiện dấu hiệu bất thường về tâm thần (như hoang tưởng, tự sát, không kiểm
soát được hành vi...), cơ sở giam giữ phải:
- Khám sơ bộ: Y sĩ hoặc bác sĩ của trại tạm
giam tiến hành kiểm tra, theo dõi và ghi chép cụ thể các biểu hiện lâm
sàng vào hồ sơ bệnh án.
- Báo cáo khẩn cấp: Giám thị trại tạm giam phải có
văn bản báo cáo ngay cho Cơ quan đang thụ lý vụ án và Viện kiểm
sát nhân dân có thẩm quyền kiểm sát việc giam giữ.
2. Trưng
cầu giám định pháp y tâm thần
Cơ sở giam
giữ không có thẩm quyền tự kết luận một người bị tâm thần. Việc xác định tình
trạng bệnh phải thông qua kết luận chuyên môn:
- Cơ quan đang thụ lý vụ án (Cơ
quan Điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án) sẽ ra Quyết định trưng cầu
giám định pháp y tâm thần.
- Người bị tạm giam sẽ được đưa đến
tổ chức giám định pháp y tâm thần trung ương hoặc khu vực để theo dõi và kết
luận.
3. Xử lý
dựa trên kết quả giám định
Tùy vào kết
luận của hội đồng giám định, hướng xử lý sẽ theo hai trường hợp:
- Trường hợp bị bệnh tâm thần làm
mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi:
- Cơ quan thụ lý vụ án sẽ ra quyết
định Tạm đình chỉ điều tra/vụ án.
- Áp dụng biện pháp tư pháp Bắt
buộc chữa bệnh. Lúc này, người đó sẽ được chuyển từ cơ sở giam giữ
sang cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần được chỉ định.
- Thời gian chữa bệnh này được trừ
vào thời hạn chấp hành hình phạt tù sau này (nếu có).
- Trường hợp bệnh chưa đến mức mất
khả năng nhận thức:
- Nếu chỉ là rối loạn tâm lý nhẹ,
họ vẫn tiếp tục bị tạm giam nhưng phải được bố trí giam giữ tại buồng
riêng hoặc khu vực dành cho người có bệnh để theo dõi y tế sát sao,
tránh gây nguy hiểm cho bản thân và người khác.
4. Chế độ
quản lý trong thời gian chờ giám định
Trong thời
gian chờ kết quả giám định hoặc chờ chuyển viện, cơ sở giam giữ phải:
- Bố trí giam giữ riêng: Để đảm bảo an toàn, tránh việc
người bệnh bị các can phạm khác bắt nạt hoặc ngược lại, người bệnh tấn
công người khác.
- Theo dõi 24/24: Cán bộ quản giáo phải tăng cường
giám sát để ngăn chặn hành vi tự sát hoặc hủy hoại thân thể.
- Thông báo cho gia đình: Cơ sở giam giữ có trách nhiệm
báo cho thân nhân về tình trạng sức khỏe và các bước thủ tục đang tiến
hành.
Tóm tắt
trình tự thủ tục
|
Bước
|
Hành động
|
Đơn vị
thực hiện
|
|
1
|
Kiểm tra
lâm sàng & Báo cáo
|
Cơ sở giam
giữ
|
|
2
|
Ra quyết định
trưng cầu giám định
|
Cơ quan thụ
lý vụ án
|
|
3
|
Tiến hành
giám định chuyên môn
|
Tổ chức
giám định pháp y
|
|
4
|
Ra quyết định
đình chỉ & Chuyển viện
|
Viện kiểm
sát / Tòa án
|
Lưu ý: Nếu người bị tạm giam có hành vi
hung hãn trong cơn phát bệnh, cán bộ có thể sử dụng các biện pháp ngăn chặn tạm
thời như khóa tay hoặc cách ly nhưng tuyệt đối không được dùng vũ lực để trừng
phạt.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét