Việc phân biệt
Xem xét dấu vết trên thân thể và Khám xét người là rất quan trọng
vì đây là hai hoạt động dễ gây nhầm lẫn, nhưng lại có tính chất, mục đích và
trình tự thủ tục hoàn toàn khác nhau trong tố tụng hình sự. Dưới đây là
bảng phân tích chi tiết để bạn dễ dàng so sánh: 1. Bảng
so sánh chi tiết
|
Tiêu
chí
|
Xem
xét dấu vết trên thân thể
|
Khám
xét người
|
|
Mục
đích
|
Phát hiện
dấu vết tội phạm, dấu vết của vật chứng hoặc vết xăm trên thân thể để xác định
đặc điểm nhân dạng.
|
Phát hiện,
thu giữ công cụ, phương tiện phạm tội, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc
tài liệu liên quan đến vụ án.
|
|
Đối tượng
|
Người bị
giữ, người bị bắt, bị can, người bị hại, người làm chứng.
|
Người bị bắt,
bị can, bị cáo hoặc bất cứ người nào nếu có căn cứ họ đang che giấu tang vật
vụ án.
|
|
Nội
dung thực hiện
|
Chỉ quan
sát, kiểm tra bề mặt da, các dấu hiệu bên ngoài cơ thể (vết xước, vết máu, vết
xăm...).
|
Tìm kiếm kỹ
lưỡng trong quần áo, đồ dùng cá nhân, túi xách và cả trên cơ thể người đó.
|
|
Thủ tục
phê chuẩn
|
Không cần
Viện kiểm sát phê chuẩn trước khi thực hiện.
|
Đa số phải
có lệnh và được Viện kiểm sát phê chuẩn (trừ trường hợp bắt người hoặc có căn
cứ người đó đang tiêu hủy chứng cứ).
|
|
Sự tham
gia của y tế
|
Khi cần
thiết, có thể mời bác sĩ hoặc người có chuyên môn y tế tham gia.
|
Thường
không bắt buộc trừ trường hợp đặc biệt liên quan đến sức khỏe.
|
2. Phân
tích sâu về sự khác biệt Về bản chất
hoạt động
- Xem xét dấu vết trên thân thể mang tính chất "quan sát
và ghi nhận". Nó giúp trả lời câu hỏi: Trên người đối tượng có để
lại dấu tích gì của vụ án hay không? (Ví dụ: Vết cào cấu trên tay nghi
phạm hiếp dâm, hoặc vết sẹo để nhận dạng).
- Khám xét người mang tính chất "truy tìm
và thu giữ". Nó giúp trả lời câu hỏi: Đối tượng có đang cất giấu vật
chứng hay tài liệu gì không? (Ví dụ: Tìm gói ma túy trong túi quần hoặc
con dao trong người).
Về quyền
con người và tính nhạy cảm Cả hai hoạt
động đều xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể, nên luật quy định rất
chặt chẽ:
- Quy tắc cùng giới: Việc xem xét thân thể hoặc khám
xét người phải do người cùng giới tiến hành và phải có người cùng giới chứng
kiến.
- Tôn trọng danh dự: Không được xâm phạm đến tính mạng,
sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người bị xem xét hoặc khám xét.
3. Ý
nghĩa của việc phân biệt Việc xác định
đúng loại hoạt động giúp Cơ quan điều tra: 1.
Sử dụng đúng mẫu biên bản: Tránh việc nhầm lẫn hồ sơ dẫn đến chứng cứ bị coi là bất hợp
pháp tại tòa. 2.
Đảm bảo thời gian: Khám xét người thường đòi hỏi thủ tục gắt gao hơn về lệnh và phê chuẩn,
trong khi xem xét thân thể có thể tiến hành nhanh chóng hơn để kịp thời ghi nhận
dấu vết (vốn dễ biến đổi theo thời gian như vết bầm, vết xước). 3.
Bảo vệ quyền công dân: Tránh việc lạm dụng quyền khám xét (lục soát đồ đạc) khi chỉ
cần xem xét dấu vết bên ngoài, hoặc ngược lại.
Ví dụ thực
tế:
- Nếu bạn muốn kiểm tra xem nghi
phạm có vết cắn của nạn nhân trên vai hay không -> Xem xét dấu vết
trên thân thể.
- Nếu bạn muốn tìm chiếc điện thoại
mà nghi phạm vừa lấy trộm và giấu vào trong áo -> Khám xét người.
Hy vọng phần
phân tích này giúp bạn nắm vững sự khác biệt giữa hai nghiệp vụ này. Bạn có cần
trích dẫn cụ thể các điều luật tương ứng trong Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015
không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét