Chào bạn,
đây là một điểm cực kỳ quan trọng để phân biệt giữa đồng phạm (người
giúp sức) và tội phạm độc lập (che giấu hoặc không tố giác). Sự khác biệt
cốt yếu nằm ở "thời điểm nảy sinh ý định" và "sự hứa hẹn
trước".
1. Bảng
so sánh tổng hợp
|
Tiêu
chí
|
Hành
vi giúp sức (Đồng phạm)
|
Che giấu
tội phạm (Điều 18)
|
Không
tố giác tội phạm (Điều 19)
|
|
Bản chất
|
Là một vai
trò trong vụ án, cùng ý chí với người thực hành.
|
Hành vi cản
trở việc phát hiện, xử lý tội phạm sau khi tội phạm đã thực hiện.
|
Hành vi im
lặng, không báo tin cho cơ quan chức năng dù biết tội phạm.
|
|
Thời điểm
hứa hẹn
|
Trước
hoặc trong khi tội
phạm đang diễn ra.
|
Sau khi tội phạm đã thực hiện xong (không
có sự hứa hẹn từ trước).
|
Thường
phát sinh sau khi biết về tội phạm (không có sự hứa hẹn).
|
|
Mối
quan hệ ý chí
|
Có sự bàn
bạc, thống nhất hoặc ngầm hiểu với người thực hành.
|
Không có sự
bàn bạc trước khi tội phạm xảy ra.
|
Không có sự
bàn bạc, không cùng ý chí thực hiện tội phạm.
|
|
Hệ quả
pháp lý
|
Bị xử lý về
cùng một tội danh với người thực hành (vai trò đồng phạm).
|
Bị xử lý về
một tội danh độc lập (Điều 389 Bộ luật Hình sự).
|
Bị xử lý về
một tội danh độc lập (Điều 390 Bộ luật Hình sự).
|
2. Phân
tích sâu sự khác biệt A. Giúp sức
vs. Che giấu tội phạm Ranh giới giữa
hai hành vi này nằm ở chữ "Hứa hẹn trước".
- Giúp sức: Nếu bạn nói với kẻ trộm trước
khi hắn đi trộm rằng: "Cứ làm đi, tí mang đồ qua nhà tôi giấu
cho". Dù bạn chỉ tác động sau khi hắn trộm xong, nhưng lời hứa của
bạn đã củng cố ý chí cho hắn. Bạn là đồng phạm.
- Che giấu: Nếu bạn không biết gì cả, đột
nhiên thấy bạn mình mang đồ ăn trộm đến nhà và xin giấu nhờ. Vì nể tình bạn
bè, bạn đồng ý cho giấu. Lúc này bạn phạm tội Che giấu tội phạm.
B. Giúp sức
vs. Không tố giác tội phạm Sự khác biệt
nằm ở hành động và sự liên kết.
- Giúp sức: Là hành vi tích cực (cung cấp
công cụ, thông tin) hoặc sự hứa hẹn có chủ đích để tội phạm xảy ra thuận lợi.
- Không tố giác: Là sự "thụ động".
Bạn biết tội phạm đang chuẩn bị, đang diễn ra hoặc đã hoàn thành nhưng bạn
"im thin thít". Bạn không giúp gì cho kẻ phạm tội, nhưng bạn
cũng không báo công an.
3. Ví dụ
minh họa thực tế Giả sử có một
vụ giết người: 1.
Giúp sức: Bạn
đưa con dao cho hung thủ và nói "Dùng cái này đi cho sắc". -->Đồng phạm giết người. 2.
Che giấu tội phạm: Hung thủ giết người xong, chạy đến nhà bạn với bộ quần áo đầy máu. Bạn
giúp hung thủ đốt bộ quần áo đó và lau vết máu trên dao. -->Tội
che giấu tội phạm. 3.
Không tố giác tội phạm: Bạn tình cờ đi ngang qua bụi cây và thấy hung thủ đang đào hố
chôn xác. Bạn sợ quá nên chạy về nhà trùm chăn ngủ, không nói với ai. --> Tội không tố giác tội phạm.
4. Lưu ý
đặc biệt về miễn trách nhiệm Trong luật
hình sự Việt Nam, có một chi tiết rất nhân văn:
- Người che giấu hoặc không tố
giác là ông,
bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội
thì không phải chịu trách nhiệm hình sự (trừ một số tội đặc biệt
nguy hiểm như xâm phạm an ninh quốc gia).
- Tuy nhiên, nếu những người thân này đã có
sự hứa hẹn trước ("Con cứ làm đi, mẹ sẽ giấu cho"), họ lập
tức trở thành Đồng phạm (người giúp sức) và vẫn bị xử lý hình sự
như bình thường, không được miễn trừ.
Bạn có muốn
tìm hiểu kỹ hơn về danh mục các tội "đặc biệt nguy hiểm" mà người
thân vẫn phải tố giác không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét