Việc phân biệt
giữa Lỗi vô ý do cẩu thả và Sự kiện bất ngờ là ranh giới giữa việc
"phải đi tù" và "không có tội". Điểm mấu chốt nằm ở khả
năng nhận thức và nghĩa vụ phải nhận thức của một người bình thường trong hoàn
cảnh cụ thể. Dưới đây là
bảng so sánh dựa trên Điều 11 và Điều 20 Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015 (sửa đổi,
bổ sung 2017).
1. Bảng
so sánh chi tiết
|
Tiêu
chí
|
Lỗi vô
ý do cẩu thả (Khoản 2 Điều 11)
|
Sự kiện
bất ngờ (Điều 20)
|
|
Nhận thức
về hậu quả
|
Không
thấy trước hậu quả
nguy hại sẽ xảy ra.
|
Không
thấy trước hậu quả
nguy hại sẽ xảy ra.
|
|
Nghĩa vụ
nhận thức
|
Phải thấy
trước hậu quả đó
theo quy định (pháp luật, quy tắc nghề nghiệp).
|
Không
buộc phải thấy trước hậu quả đó.
|
|
Khả
năng nhận thức
|
Có điều
kiện để thấy trước
nhưng đã chủ quan, hời hợt nên không thấy.
|
Không
thể thấy trước được
dù đã cố gắng (nằm ngoài khả năng kiểm soát).
|
|
Hệ quả
pháp lý
|
Phải chịu
trách nhiệm hình sự
(TNHH) theo quy định của tội phạm cụ thể.
|
Không
phải chịu TNHH.
Hành vi không bị coi là tội phạm.
|
2. Phân
tích chi tiết qua Điều luật a. Lỗi vô
ý do cẩu thả (Điều 11) Ở đây, người
thực hiện hành vi có một "sai lầm về sự chú ý". Họ có đầy đủ năng lực,
có đủ thời gian và công cụ để biết rằng hành động của mình sẽ gây nguy hiểm,
nhưng họ đã không thực hiện việc kiểm tra đó.
- Ví dụ: Một y tá tiêm thuốc cho bệnh
nhân nhưng không đọc nhãn chai dẫn đến tiêm nhầm thuốc độc. Y tá này phải
thấy trước (quy trình ngành y) và có điều kiện thấy trước (nhãn
chai ghi rõ trước mắt) nhưng đã không xem.
b. Sự kiện
bất ngờ (Điều 20) Đây là trường
hợp một người gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội trong tình huống mà họ không
thể lường trước được và pháp luật cũng không bắt buộc họ phải lường trước được.
- Điều luật trích dẫn: "Người thực hiện hành
vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước
hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu
trách nhiệm hình sự."
- Ví dụ: Một người lái xe đúng tốc độ,
đúng làn đường, bất ngờ có một người lao từ trong bụi rậm ra sát đầu xe tự
tử. Tài xế dù phanh gấp nhưng vẫn đâm chết người. Trong trường hợp này,
tài xế không thể thấy trước và không buộc phải thấy trước một
tình huống phi lý như vậy.
3. Cách
xác định trong thực tiễn xét xử Để phân biệt
hai trường hợp này, các cơ quan tố tụng thường dựa trên 2 tiêu chuẩn: 1.
Tiêu chuẩn khách quan (Nghĩa vụ): Hoàn cảnh đó có quy tắc, quy chuẩn nào bắt buộc người đó phải
quan sát/kiểm tra không? (Nếu có mà không làm -> Cẩu thả). 2.
Tiêu chuẩn chủ quan (Khả năng): Với trình độ, độ tuổi, kinh nghiệm và tình trạng sức khỏe của
chính người đó lúc ấy, họ có thể thấy trước được không? (Nếu "Thánh"
cũng không thấy được -> Sự kiện bất ngờ).
Tóm lại:
- Cẩu thả: "Có thể biết, phải biết
nhưng không biết" -> CÓ TỘI.
- Sự kiện bất ngờ: "Không thể biết, không buộc
phải biết" -> VÔ TỘI.
Bạn có muốn
tôi hỗ trợ phân tích một tình huống cụ thể nào mà bạn đang băn khoăn xem đó là
"cẩu thả" hay "bất ngờ" không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét