Việc phân biệt
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt
tài sản là một trong những nội dung phức tạp nhất trong luật hình sự, vì cả
hai đều dựa trên sự "tin tưởng" và hành vi "gian dối". Điểm mấu chốt
để phân biệt nằm ở thời điểm nảy sinh ý định chiếm đoạt và cách thức
tiếp cận tài sản.
1. Bản chất
hành vi khách quan
- Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
(Điều 174): Người
phạm tội dùng thủ đoạn gian dối ngay từ đầu để chủ tài sản tin tưởng mà tự
nguyện giao tài sản. Gian dối là tiền đề để có được tài sản.
- Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt
tài sản (Điều 175): Người phạm tội có được tài sản một cách hợp pháp thông qua hợp
đồng (vay, mượn, thuê, gia công...). Sau khi đã cầm tài sản trong tay, vì
lòng tham hoặc lý do khác mới nảy sinh ý định chiếm đoạt và thực hiện hành
vi gian dối để không trả lại.
2. Thời
điểm nảy sinh ý định chiếm đoạt
|
Tiêu chí
|
Tội lừa đảo
(Điều 174)
|
Tội lạm dụng
tín nhiệm (Điều 175)
|
|
Thời điểm
|
Có ý định
chiếm đoạt trước khi nhận tài sản.
|
Có ý định
chiếm đoạt sau khi đã nhận tài sản hợp pháp.
|
|
Vai trò
của sự gian dối
|
Là nguyên
nhân khiến nạn nhân giao tài sản.
|
Là phương
pháp để giữ lại tài sản đã nhận.
|
3. Hành
vi chiếm đoạt cụ thể
- Điều 174 (Lừa đảo): Đưa ra thông tin giả (giả danh
cán bộ, giả bán hàng online, dùng giấy tờ giả...) để lừa nạn nhân đưa tiền/đồ
vật cho mình.
- Điều 175 (Lạm dụng tín nhiệm): * Dùng thủ đoạn gian dối để tẩu
tán tài sản hoặc trốn tránh việc trả lại.
- Đến thời hạn trả tài sản mặc dù
có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả.
- Sử dụng tài sản vào mục đích bất
hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại (như dùng tiền vay được đi
đánh bạc và thua sạch).
4. Giá trị
tài sản để truy cứu trách nhiệm
- Tội lừa đảo (Điều 174): Giá trị tài sản từ 2.000.000
đồng trở lên (hoặc dưới 2 triệu nhưng thuộc các trường hợp đặc biệt
như gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự...).
- Tội lạm dụng tín nhiệm (Điều
175): Giá trị
tài sản từ 4.000.000 đồng trở lên (hoặc dưới 4 triệu nhưng đã bị xử
phạt hành chính, gây ảnh hưởng xấu...).
Lưu ý: Mức
định lượng tối thiểu của Điều 175 cao hơn Điều 174.
5. Bảng
so sánh tóm tắt
|
Điểm khác
biệt
|
Tội lừa đảo
chiếm đoạt tài sản
|
Tội lạm dụng
tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
|
|
Cơ sở
nhận tài sản
|
Dựa trên sự
lừa dối ngay từ đầu.
|
Dựa trên sự
tin tưởng hợp pháp (hợp đồng).
|
|
Hành vi
gian dối
|
Xuất hiện
trước khi nhận tài sản.
|
Xuất hiện
sau khi đã nhận tài sản.
|
|
Đối tượng
|
Bất kỳ ai
(thường là người lạ).
|
Người có
quan hệ tin cậy hoặc đối tác làm ăn.
|
|
Mức
hình phạt
|
Thường
nghiêm khắc hơn vì tính chất lừa lọc chuyên nghiệp.
|
Tương
đương nhưng có khung khởi điểm nhẹ hơn một chút.
|
Xuất sang
Trang tính
Ví dụ
minh họa 1.
Lừa đảo: A mượn
xe máy của B nói là đi mua cơm, nhưng thực chất A không đi mua cơm mà đem xe đi
bán lấy tiền tiêu xài ngay (A đã có ý định chiếm đoạt từ lúc mở miệng mượn xe). 2.
Lạm dụng tín nhiệm: A thuê xe máy của B trong 3 ngày để đi làm. Đến ngày thứ 2, do nợ nần
túng quẫn, A nảy sinh ý định bán xe lấy tiền trả nợ và bỏ trốn (Lúc thuê xe A định
đi làm thật, ý định chiếm đoạt chỉ xuất hiện sau đó). Bạn có muốn
tìm hiểu thêm về các trường hợp chuyển hóa tội danh giữa hai tội này khi chứng
minh ý định phạm tội trong thực tế xét xử không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét