Việc nghiên
cứu nhân thân người phạm tội là nội dung quan trọng trong cả Tội phạm học và Luật
Hình sự. Tuy nhiên, do mục đích và đối tượng nghiên cứu của mỗi ngành khoa học
khác nhau nên cách tiếp cận về nhân thân cũng có sự phân hóa rõ rệt. Dưới đây là
phân tích những điểm giống và khác nhau giữa hai góc độ này:
1. Điểm
giống nhau Cả hai ngành
khoa học đều gặp nhau ở một số điểm nền tảng:
- Chủ thể nghiên cứu: Đều tập trung vào con người cụ
thể đã thực hiện hành vi được quy định trong Bộ luật Hình sự là tội phạm.
- Mục đích chung: Đều hướng tới việc đấu tranh
phòng, chống tội phạm, bảo vệ trật tự xã hội và công lý.
- Căn cứ pháp lý: Đều dựa trên các quy định của
pháp luật hình sự để xác định tư cách "người phạm tội" của chủ
thể.
2. Điểm
khác nhau Sự khác biệt
giữa Tội phạm học và Luật Hình sự về vấn đề nhân thân được thể hiện qua các
tiêu chí sau:
|
Tiêu
chí
|
Nhân
thân trong Luật Hình sự
|
Nhân
thân trong Tội phạm học
|
|
Góc độ
tiếp cận
|
Pháp
lý: Nghiên cứu các
đặc điểm mà luật quy định để áp dụng chế tài.
|
Xã hội
- Tâm lý: Nghiên cứu
con người với tư cách là một thực thể xã hội phức tạp.
|
|
Phạm vi
nghiên cứu
|
Hẹp, chỉ tập
trung vào các đặc điểm có ý nghĩa định tội, định khung và lượng hình (tiền
án, tiền sự, độ tuổi, vai trò...).
|
Rộng và
toàn diện, nghiên cứu cả quá trình hình thành nhân cách, môi trường sống,
giáo dục và các đặc điểm tâm lý sâu kín.
|
|
Mục
đích trực tiếp
|
Để xác định
trách nhiệm hình sự, quyết định hình phạt và các biện pháp tư pháp cụ thể.
|
Để giải
thích tại sao họ phạm tội và tìm ra các biện pháp cải tạo, phòng ngừa
hiệu quả nhất.
|
|
Thời điểm
nghiên cứu
|
Tập trung
vào thời điểm thực hiện hành vi và thời điểm xét xử.
|
Nghiên cứu
một quá trình dài: Trước khi phạm tội, trong khi phạm tội và sau khi cải tạo.
|
|
Giá trị
ứng dụng
|
Là căn cứ
để Tòa án cá biệt hóa hình phạt.
|
Là cơ sở để
xây dựng chiến lược phòng ngừa tội phạm và tái hòa nhập cộng đồng.
|
3. Phân
tích sâu sự khác biệt A. Trong
Luật Hình sự: Nhân thân là "thước đo" hình phạt Luật Hình sự
quan tâm đến nhân thân chủ yếu để trả lời câu hỏi: Người này xứng đáng chịu
mức án nào?
- Các tình tiết như: phạm tội lần
đầu, người già, phụ nữ có thai, hoặc tái phạm nguy hiểm... được luật hóa
rõ ràng để Tòa án tăng hoặc giảm mức hình phạt.
- Nhân thân ở đây mang tính chất tĩnh
và định mức.
B. Trong
Tội phạm học: Nhân thân là "nguồn gốc" của tội phạm Tội phạm học
nhìn nhận nhân thân là một hệ thống động.
- Ngành này muốn tìm hiểu: Điều
gì trong quá khứ và tư duy đã đẩy người này đến con đường lầm lỗi?
- Tội phạm học nghiên cứu cả những
đặc điểm mà luật không quy định (ví dụ: sở thích, thói quen sinh hoạt, các
mối quan hệ bạn bè không liên quan trực tiếp đến vụ án) để xây dựng
"chân dung tâm lý" của đối tượng.
4. Ý
nghĩa của sự kết hợp Mối quan hệ
giữa hai ngành khoa học này là mối quan hệ hỗ trợ: 1.
Luật Hình sự cung cấp khung pháp lý: Giúp Tội phạm học xác định đúng đối tượng cần nghiên
cứu. 2.
Tội phạm học cung cấp căn cứ thực tiễn: Giúp các nhà lập pháp sửa đổi luật (ví dụ: bổ sung
các quy định về người chưa thành niên dựa trên nghiên cứu tâm lý tội phạm học). Kết luận: Nếu Luật Hình sự nhìn vào nhân thân
để xử lý công bằng một vụ án, thì Tội phạm học nhìn vào nhân thân để chữa
lành một con người và ngăn chặn những vụ án tương tự trong tương lai.
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét