Trình bày về hệ thống các biện pháp miễn, giảm TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ theo LUẬT HÌNH SỰ Việt Nam?

CÂU HỎI : Trình bày về hệ thống các biện pháp miễn, giảm TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ theo LUẬT HÌNH SỰ Việt Nam?	(Trả lời bên dưới)

Trong luật Hình sự Việt Nam, Miễn trách nhiệm hình sự (TNHS) và Giảm TNHS là hai chế định quan trọng thể hiện chính sách khoan hồng của Nhà nước. Tuy nhiên, cần lưu ý: Luật chỉ quy định về "Miễn TNHS", còn đối với việc giảm nhẹ thì luật dùng thuật ngữ "Giảm mức hình phạt" hoặc "Quyết định hình phạt nhẹ hơn". Dưới đây là hệ thống các biện pháp theo Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017): 1. Hệ thống các căn cứ Miễn trách nhiệm hình sự (Điều 29) Miễn TNHS là việc cơ quan có thẩm quyền không buộc người phạm tội phải chịu hậu quả pháp lý của tội phạm dù hành vi của họ có đủ yếu tố cấu thành tội phạm. a. Các trường hợp đương nhiên được miễn (Khoản 1) Người phạm tội được miễn TNHS khi có một trong các căn cứ: Thay đổi chính sách, pháp luật: Khi có sự thay đổi mà hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. Đại xá: Quyết định của Quốc hội đối với một loại tội phạm nhất định nhân sự kiện trọng đại. b. Các trường hợp có thể được miễn (Khoản 2) Tòa án hoặc Cơ quan điều tra/Viện kiểm sát có thể quyết định miễn TNHS nếu: Do chuyển biến tình hình: Người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. Lập công chuộc tội: Người phạm tội lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt. Mắc bệnh hiểm nghèo: Không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội. c. Miễn TNHS đối với tội ít nghiêm trọng/nghiêm trọng (Khoản 3) Người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng do vô ý gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản... được miễn nếu: Đã bồi thường thiệt hại và được người bị hại (hoặc đại diện) tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn TNHS. 2. Hệ thống các biện pháp Giảm nhẹ/Quyết định hình phạt nhẹ hơn Khác với miễn TNHS (không bị kết án/không có án tích), giảm nhẹ là vẫn phải chịu TNHS nhưng ở mức độ thấp hơn. a. Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (Điều 51) Đây là cơ sở quan trọng nhất để giảm mức án. Có hơn 20 tình tiết được liệt kê, điển hình như: Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại. Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng. Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân. Người phạm tội là phụ nữ có thai, người già yếu, người có công với cách mạng. b. Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt (Điều 54) Đây là một biện pháp "giảm" rất mạnh: Khoản 1: Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt nếu có ít nhất 02 tình tiết giảm nhẹ tại Khoản 1 Điều 51. Khoản 2: Tòa án có thể quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể. c. Áp dụng hình phạt nhẹ hơn hình phạt tù Trong các điều kiện nhất định, thay vì phạt tù, Tòa án có thể áp dụng các biện pháp nhẹ hơn như: Cải tạo không giam giữ (Điều 36). Phạt tiền (Điều 35) (nếu là hình phạt chính). Án treo (Điều 65): Đây là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện (vẫn có án tích nhưng không phải ngồi tù). 3. Các biện pháp đặc thù cho người dưới 18 tuổi (Chương XII) Vì mục đích giáo dục là chính, người dưới 18 tuổi có hệ thống miễn TNHS riêng (Điều 91): Khiển trách (Điều 93). Hòa giải tại cộng đồng (Điều 94). Giáo dục tại xã, phường, thị trấn (Điều 95). (Các biện pháp này được áp dụng thay thế cho hình phạt nếu người dưới 18 tuổi có nhiều tình tiết giảm nhẹ và tự nguyện khắc phục hậu quả). Bảng tóm tắt sự khác biệt Đặc điểm Miễn Trách nhiệm hình sự Giảm nhẹ hình phạt / Án treo Bản chất Không bị tuyên án, không có án tích. Có bản án, có án tích (trừ trường hợp đặc biệt). Hậu quả Trở thành người vô tội về mặt pháp lý ngay lập tức. Vẫn phải chịu hình phạt hoặc chịu thử thách. Thẩm quyền CQĐT, Viện kiểm sát, Tòa án. Chủ yếu do Tòa án quyết định khi xét xử. Bạn có muốn tôi làm rõ hơn về các điều kiện để một người được hưởng Án treo – một trong những hình thức "giảm nhẹ" thực tế nhất hiện nay không?   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO: (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: (đang cập nhật)