Quy định
không áp dụng hình phạt tử hình đối với người đủ 75 tuổi trở lên (tại khoản 2
Điều 40 BLHS 2015) là một trong những điểm gây tranh luận sôi nổi nhất khi luật
mới được ban hành.
Dưới góc độ
pháp lý và xã hội, chúng ta có thể đánh giá vấn đề này qua "hai mặt của một
đồng xu" như sau:
1. Góc
nhìn nhân đạo: "Sự khoan hồng của một xã hội văn minh"
Những người ủng
hộ quy định này đưa ra các lập luận rất thuyết phục:
- Tư duy về sinh học và thời gian: Ở tuổi 75, thời gian sống còn lại
của con người về mặt sinh học không còn nhiều. Việc thi hành án tử hình với
một người già yếu thường được xem là không cần thiết và thiếu tính nhân
văn.
- Tính trừng trị đã giảm bớt: Một bản án tù chung thân đối với
người 75 tuổi thực chất đã là một bản án "tử hình chậm" trong trại
giam. Sự cách ly này đủ để loại bỏ khả năng gây nguy hiểm cho xã hội.
- Kế thừa truyền thống văn hóa: Phương Đông vốn có truyền thống
"kính lão". Việc Nhà nước không tử hình người già thể hiện sự
bao dung và đạo lý của dân tộc.
2. Góc
nhìn về tính công bằng: "Mọi người có bình đẳng trước pháp luật?"
Ngược lại,
quy định này cũng vấp phải những ý kiến phản biện sắc bén:
- Vi phạm nguyên tắc công bằng: Nếu một người 74 tuổi và một
người 75 tuổi cùng thực hiện một hành vi giết người dã man như nhau, việc
một người bị tử hình còn một người thì không chỉ vì cách nhau vài tháng tuổi
có thể tạo ra cảm giác bất công cho nạn nhân.
- Nguy cơ bị lợi dụng: Nhiều người lo ngại các tổ chức
tội phạm (đặc biệt là ma túy) sẽ lợi dụng người già trên 75 tuổi để thực
hiện các hành vi phạm tội nghiêm trọng, vì biết chắc họ sẽ có "tấm
khiên" miễn tử hình.
- Sự đau khổ của nạn nhân không có
tuổi: Đối với
gia đình nạn nhân, nỗi đau không hề giảm bớt chỉ vì kẻ thủ ác là một người
già.
3. Đánh
giá dưới góc độ thực thi pháp luật
Theo quan điểm
của mình, để quy định này thực sự thuyết phục, cần lưu ý hai điểm then chốt:
1.
Thay thế bằng sự cách ly tuyệt đối: Người trên 75 tuổi không bị tử hình nhưng phải chịu mức
án Tù chung thân. Với độ tuổi này, khả năng họ được giảm án để trở về là
rất thấp, đảm bảo được mục đích phòng ngừa riêng.
2.
Khả năng nhận thức hành vi: Thực tế, người 75 tuổi thường bị hạn chế về sức khỏe, nhưng
nếu họ vẫn đủ minh mẫn để tổ chức các đường dây tội phạm xuyên quốc gia, thì
tính nguy hiểm của họ không kém gì người trẻ.
Kết luận
- Quy định này
cho thấy Việt Nam đang dịch chuyển từ hệ thống hình phạt thiên về trừng trị
(retribution) sang hệ thống thiên về nhân đạo và bảo vệ quyền con người.
Đây là một bước đi can đảm, dù vẫn còn những kẽ hở về mặt tâm lý xã hội và sự
công bằng cho người bị hại.
Theo bạn,
nếu một người 75 tuổi phạm tội tham nhũng hàng nghìn tỷ đồng, việc họ được miễn
tử hình có làm giảm đi tính răn đe của pháp luật đối với các quan chức khác
không? Chúng ta có
thể bàn thêm về trường hợp đặc biệt này nếu bạn muốn!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét