Đây là một
tình tiết cực kỳ phổ biến trong thực tế tố tụng. Khi một người "đóng nhiều
vai" trong một vụ án đồng phạm, việc xác định tội danh và mức hình phạt sẽ
dựa trên nguyên tắc thu hút vai trò và đánh giá tính chất nguy hiểm.
Dưới đây là
cách các cơ quan tiến hành tố tụng phân tích trường hợp này:
1. Nguyên
tắc xác định tội danh
Dù một người
thực hiện bao nhiêu vai trò (xúi giục, giúp sức, tổ chức) thì họ vẫn chỉ bị
truy tố về một tội danh duy nhất mà người thực hành đã thực hiện (hoặc định
thực hiện).
- Cơ sở pháp lý: Theo Điều 17 và Điều 58 Bộ
luật Hình sự 2015, tất cả đồng phạm đều bị xét xử về cùng một tội
danh.
- Ví dụ: A xúi giục B đi trộm máy tính,
sau đó A lại cho B mượn kìm cộng lực để cắt khóa (giúp sức). A sẽ bị khởi
tố về tội "Trộm cắp tài sản" với tư cách là đồng phạm (vừa xúi
giục, vừa giúp sức).
2. Cách
xác định vai trò chính khi lượng hình
Khi một người
vừa xúi giục, vừa giúp sức, Tòa án sẽ không tách rời để xử phạt hai lần mà sẽ
xem xét vai trò nào là chính, vai trò nào là phụ để quyết định mức hình
phạt:
- Ưu tiên vai trò cao hơn: Thông thường, vai trò Xúi giục
được đánh giá là nguy hiểm hơn Giúp sức. Bởi vì người xúi giục là
"nguyên nhân" làm nảy sinh ý định phạm tội, còn người giúp sức
chỉ là "điều kiện".
- Đánh giá tổng thể: Nếu hành vi giúp sức (như cung
cấp vũ khí quân dụng) gây nguy hiểm lớn hơn hành vi xúi giục đơn thuần,
Tòa án sẽ tập trung vào tính chất của hành vi giúp sức đó.
3. Những
biến số quan trọng (Trường hợp đặc biệt)
A. Vừa là
người Tổ chức, vừa là người Thực hành
Đây là trường
hợp nặng nhất. Người này vừa vạch ra kế hoạch, vừa trực tiếp ra tay. Trong cáo
trạng, họ sẽ bị nêu là "Người tổ chức và trực tiếp thực hành", dẫn đến
tình tiết tăng nặng về mức độ quyết tâm phạm tội.
B. Xúi giục
nhưng người thực hành làm quá (Thái quá)
Theo Khoản
4 Điều 17 BLHS, nếu bạn xúi A đi đánh dằn mặt (Cố ý gây thương tích), nhưng
bạn lại giúp sức bằng cách đưa súng và A tự ý bắn chết người (Giết người), thì
bạn:
- Chỉ chịu trách nhiệm về tội Cố
ý gây thương tích (theo ý chí xúi giục ban đầu).
- Người thực hành (A) sẽ chịu
trách nhiệm về tội Giết người.
4. Tại
sao cần phân biệt rạch ròi?
Việc chỉ ra
một người vừa xúi giục vừa giúp sức giúp Hội đồng xét xử thấy được:
1.
Sự quyết tâm phạm tội: Người này không chỉ muốn tội phạm xảy ra (xúi giục) mà còn
theo sát để đảm bảo nó thành công (giúp sức).
2.
Mức độ nguy hiểm cho xã hội: Hành vi này cho thấy sự cấu kết chặt chẽ hơn so với việc chỉ
đóng một vai trò đơn lẻ.
Ví dụ thực
tế:
A biết B
đang ghét C. A nói với B: "Thằng C láo thật, ông phải xử nó đi" (Xúi
giục). Thấy B còn chần chừ, A đưa cho B một con dao bầu và nói "Cầm lấy
mà dùng" (Giúp sức). Trong trường hợp này, A sẽ bị coi là đồng phạm
với vai trò kép, và chắc chắn mức án của A sẽ cao hơn nếu A chỉ dừng lại ở việc
nói suông (xúi giục).
Bạn có muốn
tôi làm rõ thêm về trường hợp "Tự ý nửa chừng chấm dứt" của
người giúp sức không? Đây là phần rất khó vì người giúp sức phải "thu hồi"
được công cụ hoặc ngăn chặn được người thực hành thì mới được miễn trách nhiệm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét