Đây là một đề
nghị rất thực tế, vì trong các bản án, việc nhầm lẫn giữa hai khái niệm này có
thể dẫn đến việc áp dụng sai tình tiết tăng nặng hoặc định khung hình phạt.
Dù cả hai đều
thể hiện mức độ nguy hiểm cao, nhưng chúng "đánh" vào hai khía cạnh
khác nhau: Đồng phạm có tổ chức tập trung vào sự liên kết giữa người
với người, còn Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp tập trung vào thói
quen và nguồn sống của người phạm tội.
Dưới đây là
bảng so sánh giúp bạn phân biệt rõ ràng:
Bảng so
sánh chi tiết
|
Tiêu
chí
|
Đồng
phạm có tổ chức
|
Phạm tội
có tính chất chuyên nghiệp
|
|
Bản chất
|
Là một hình
thức đồng phạm.
|
Là một tình
tiết liên quan đến nhân thân và tính lặp lại.
|
|
Số lượng
người
|
Bắt buộc
phải có từ 2 người trở lên.
|
Có thể chỉ
có 1 người duy nhất.
|
|
Sự liên
kết
|
Có sự câu
kết chặt chẽ, phân công vai trò (chỉ huy, thực hành...).
|
Không nhất
thiết phải có sự liên kết với người khác.
|
|
Tần suất
hành vi
|
Có thể chỉ
thực hiện 1 lần duy nhất nhưng có kế hoạch bài bản.
|
Phải thực
hiện hành vi phạm tội từ 5 lần trở lên (theo án lệ và hướng dẫn).
|
|
Mục
đích/Nguồn sống
|
Nhằm đạt
được mục đích phạm tội chung của nhóm.
|
Lấy nghề
phạm tội làm nguồn thu nhập chính (sống bằng nghề đó).
|
|
Cơ sở
pháp lý
|
Khoản 2 Điều 17 BLHS 2015.
|
Điểm b Khoản
1 Điều 52 BLHS 2015.
|
Phân tích
sâu hơn qua ví dụ
1. Trường
hợp là Đồng phạm có tổ chức (nhưng không chuyên nghiệp):
Một nhóm 5
người bạn thân bàn bạc kỹ lưỡng, thuê xe, chuẩn bị bản vẽ để đột nhập vào một
ngân hàng lớn lấy tiền. Họ bị bắt ngay lần đầu tiên thực hiện.
- Kết luận: Đây là Đồng phạm có tổ chức
vì có kế hoạch, câu kết chặt chẽ. Nhưng không phải chuyên nghiệp vì đây là
lần đầu, họ chưa sống bằng nghề này.
2. Trường
hợp là Phạm tội chuyên nghiệp (nhưng không có tổ chức):
Một người
đàn ông hành nghề móc túi ở bến xe buýt suốt 3 năm qua. Ngày nào ông ta cũng đi
móc túi để lấy tiền trang trải cuộc sống và hành động một mình.
- Kết luận: Đây là Phạm tội có tính chất
chuyên nghiệp. Nhưng không phải đồng phạm có tổ chức vì ông ta làm độc
lập.
3. Trường
hợp giao thoa (Cả hai):
Một băng
nhóm chuyên dàn cảnh va chạm giao thông để cướp tài sản. Họ có thủ lĩnh, có người
dàn cảnh, có người cản địa và đã thực hiện trót lọt hàng chục vụ trong nhiều
năm để chia nhau tiền tiêu xài.
- Kết luận: Trường hợp này vừa là Đồng
phạm có tổ chức, vừa Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp.
Tại sao
việc phân biệt này lại quan trọng?
1.
Về hình phạt: Nếu
một vụ án hội tụ cả hai yếu tố này, bị cáo sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự rất
nặng vì vừa có sự "cấu kết" vừa có sự "lưu manh hóa" về
nhân thân.
2.
Về định khung:
Nhiều tội danh (như Trộm cắp, Lừa đảo) quy định "Phạm tội có tổ chức"
là khung hình phạt nặng hơn so với hành vi đơn lẻ. Nếu luật sư chứng minh được
hành vi chỉ là bột phát, không có sự câu kết chặt chẽ, mức án có thể giảm xuống
đáng kể.
Bạn có muốn
tôi giải đáp thêm về một tình tiết nào khác, chẳng hạn như "Phạm tội có
tính chất côn đồ" - một khái niệm cũng thường xuyên gây tranh cãi
trong các vụ án hình sự không?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét