Phân tích cụ thể các loại "động cơ đê hèn" thường gặp trong các bản án hình sự hiện nay không?

CÂU HỎI : Phân tích cụ thể các loại "động cơ đê hèn" thường gặp trong các bản án hình sự hiện nay không?	(Trả lời bên dưới)

Việc phân tích "động cơ đê hèn" không chỉ dựa trên văn bản luật mà còn phải căn cứ vào các hướng dẫn nghiệp vụ của Tòa án nhân dân tối cao. Đây là tình tiết định khung tăng nặng thể hiện sự suy đồi nghiêm trọng về đạo đức của người phạm tội. Dưới đây là phân tích chi tiết các loại "động cơ đê hèn" phổ biến, viện dẫn điều luật và các hướng dẫn có giá trị như án lệ: 1. Khái niệm pháp lý về "Động cơ đê hèn" Trong BLHS 2015, "động cơ đê hèn" được quy định là tình tiết định khung tại điểm q khoản 1 Điều 123 (Tội giết người) và là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự tại điểm d khoản 1 Điều 52. Theo Nghị quyết số 04-HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng Thẩm phán (vẫn được tham khảo trong thực tiễn) và tinh thần các bản án hình sự hiện nay, động cơ đê hèn được hiểu là những động cơ thể hiện sự hèn hạ, thấp kém, ích kỷ, phản bội lại những giá trị đạo đức nhân văn tối thiểu. 2. Các loại động cơ đê hèn thường gặp và Án lệ vận dụng a. Giết người để trốn tránh trách nhiệm (Phổ biến trong án tình cảm) Đây là hành vi giết người để không phải chịu trách nhiệm về hậu quả do mình gây ra trước đó. Biểu hiện: Giết bạn gái để trốn tránh trách nhiệm làm cha khi người nữ có thai; giết người cho vay tiền để quỵt nợ. Vận dụng thực tiễn: Tòa án thường áp dụng điểm q khoản 1 Điều 123 cho các vụ án gài bẫy giết chủ nợ. b. Giết người để cướp tài sản hoặc che giấu tội phạm Biểu hiện: Coi tính mạng con người là công cụ hoặc vật cản để đạt được lợi ích kinh tế hoặc để thoát tội. Viện dẫn: Kết hợp điểm g (để thực hiện hoặc che giấu tội phạm khác) và điểm q (động cơ đê hèn) của khoản 1 Điều 123. Án lệ liên quan: Mặc dù không có án lệ riêng biệt tên "Động cơ đê hèn", nhưng Án lệ số 17/2018/AL về tình tiết "Có tính chất côn đồ" thường được phân tích song song. Trong các vụ án như sát hại người thân để chiếm quyền thừa kế, Tòa án luôn khẳng định đây là sự suy đồi đạo đức tột cùng (đê hèn). c. Giết người vì sự ích kỷ nhỏ nhen (Thực hiện hành vi hèn hạ) Biểu hiện: Giết người vì những lý do rất thấp hèn như: bị từ chối tình cảm, trả thù những người không có lỗi với mình, hoặc giết người để đi theo người tình mới. Ví dụ từ thực tiễn xét xử: Một người chồng đầu độc vợ để tự do chung sống với nhân tình. Hành vi này được các bản án hiện nay xác định là có động cơ đê hèn (bội bạc và ích kỷ). d. Giết người thuê (Vì tiền) Biểu hiện: Nhận tiền của người khác để tước đoạt tính mạng của một người không hề có mâu thuẫn với mình. Phân tích: Hành vi này vừa phạm vào tình tiết "thuê giết người hoặc giết người thuê" (điểm m), vừa thể hiện động cơ vì tiền mà bất chấp mạng sống con người (đê hèn). 3. Cách đưa vào Luận cứ/Bài viết pháp lý (Giả định) Nếu bạn đang viết luận cứ cho một vụ án giết người có dấu hiệu đê hèn, bạn có thể lập luận như sau: "Về mặt chủ quan, bị cáo thực hiện hành vi với lỗi cố ý trực tiếp. Động cơ phạm tội của bị cáo thể hiện sự đê hèn quy định tại điểm q khoản 1 Điều 123 BLHS. Cụ thể, bị cáo tước đoạt mạng sống của nạn nhân chỉ vì muốn trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chung. Đây là sự ích kỷ thấp hèn, phản bội lại đạo lý làm người và tình phụ tử, gây phẫn nộ đặc biệt trong dư luận xã hội. Do đó, cần phải áp dụng mức hình phạt cao nhất để răn đe." 4. Phân biệt với "Tính chất côn đồ" Rất nhiều người nhầm lẫn hai khái niệm này: Tính chất côn đồ: Coi thường pháp luật, hung hãn, vô cớ tấn công (mạnh bạo, lộ liễu). Động cơ đê hèn: Coi thường đạo đức, hèn nhát, tính toán ích kỷ (ẩn sâu, hèn hạ). Việc xác định đúng động cơ đê hèn thường dẫn đến mức án Tù chung thân hoặc Tử hình vì nó chứng minh nhân thân của bị cáo là không còn khả năng cải tạo. Bản án cụ thể gần đây của Tòa án nhân dân tối cao về tình tiết này để bạn tham khảo cách hành văn của Thẩm phán không? Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)