Trong luật
hình sự Việt Nam, mặt khách quan của nhóm các tội xâm phạm trật tự quản
lý kinh tế (Chương XVIII Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017) rất đa dạng
do tính chất phức tạp của các hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, chúng thường tập
trung vào các đặc điểm chính sau: 1. Hành
vi khách quan Đây là yếu tố
quan trọng nhất, thể hiện qua các dạng hoạt động vi phạm quy định của Nhà nước
về quản lý kinh tế:
- Hành vi sản xuất, buôn bán hàng
cấm, hàng giả:
Trực tiếp xâm phạm sự thống nhất trong quản lý danh mục hàng hóa và bảo vệ
người tiêu dùng (Ví dụ: Tội sản xuất hàng giả, tội buôn lậu).
- Hành vi vi phạm quy định về đăng
ký, kinh doanh:
Kinh doanh không đúng mặt hàng, không có giấy phép hoặc vi phạm các điều
kiện kinh doanh đặc biệt (Ví dụ: Tội vi phạm quy định về kinh doanh theo
phương thức đa cấp).
- Hành vi gian lận, trốn tránh
nghĩa vụ tài chính: Phổ biến nhất là các hành vi liên quan đến thuế, hóa đơn và các
nghĩa vụ với ngân sách nhà nước (Ví dụ: Tội trốn thuế, tội in, phát hành,
mua bán trái phép hóa đơn).
- Hành vi thao túng, gây lũng đoạn
thị trường: Xâm
phạm sự minh bạch của thị trường tài chính, chứng khoán (Ví dụ: Tội thao
túng thị trường chứng khoán, tội gian lận trong bảo hiểm).
- Hành vi vi phạm quy định về quản
lý tài nguyên, đất đai: Các sai phạm trong việc phân bổ, sử dụng nguồn lực quốc
gia.
2. Hậu quả
của tội phạm Hậu quả
trong nhóm tội này thường được định lượng cụ thể để làm căn cứ truy cứu trách
nhiệm hình sự:
- Thiệt hại về vật chất: Được tính bằng số tiền gây thiệt
hại cho ngân sách nhà nước, cho pháp nhân hoặc cá nhân khác.
- Giá trị hàng hóa vi phạm: Căn cứ vào giá trị tang vật
(hàng cấm, hàng giả, số lượng tiền tệ, chứng khoán...) để xác định khung
hình phạt.
- Hậu quả phi vật chất: Gây lũng đoạn thị trường, làm
suy yếu nền kinh tế quốc dân, mất lòng tin của nhà đầu tư hoặc ảnh hưởng đến
sự ổn định của kinh tế vĩ mô.
3. Mối
quan hệ nhân quả - Phải xác định
được mối quan hệ trực tiếp giữa hành vi vi phạm các quy định quản lý kinh tế và
hậu quả thiệt hại xảy ra. Trong nhiều tội danh, chỉ cần thực hiện hành vi (tội
cấu thành hình thức) là đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm (như tội buôn lậu),
nhưng cũng có nhiều tội yêu cầu phải có thiệt hại thực tế hoặc đạt ngưỡng giá
trị nhất định (như tội trốn thuế).
4. Công cụ,
phương tiện và thủ đoạn Nhóm tội này
thường gắn liền với:
- Thủ đoạn tinh vi: Sử dụng công nghệ cao, lập công
ty "ma", làm giả hồ sơ chứng từ, lợi dụng kẽ hở của pháp luật.
- Sử dụng pháp nhân: Nhiều tội danh kinh tế hiện nay
đã áp dụng trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại khi thực hiện
hành vi vi phạm.
Lưu ý khi
nghiên cứu: Mặt
khách quan của nhóm tội này luôn gắn liền với các văn bản pháp luật chuyên
ngành (Luật Thuế, Luật Doanh nghiệp, Luật Đất đai...). Để xác định một hành
vi có trái pháp luật hay không, cần đối chiếu trực tiếp với quy định quản lý
hành chính trong lĩnh vực đó tại thời điểm xảy ra vụ việc. ___________________________ Bạn có đang
cần phân tích sâu hơn vào một tội danh cụ thể nào (như Tội trốn thuế hay Tội
buôn lậu) để phục vụ việc ôn tập không?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét