Điều 10 của Nghị quyết 03/2020/NQ-HĐTP được
vận dụng để "phản biện" lại các bản kết luận định giá trong một vụ án
cụ thể không?
Việc vận dụng
Điều 10 của Nghị quyết 03/2020/NQ-HĐTP là một "vũ khí" pháp lý
sắc bén cho các luật sư và nhà nghiên cứu khi đối diện với các vụ án quản lý
tài sản Nhà nước. Điều này quy định về truy cứu trách nhiệm hình sự trong
trường hợp có sự thay đổi của chính sách, pháp luật.
Dưới đây là
phân tích sâu về cách vận dụng thực tế và hiệu lực hồi tố của văn bản này:
1. Vận dụng
Điều 10 để "phản biện" kết luận định giá
Trong các vụ
án về đất đai, sai số trong định giá thường rất lớn. Điều 10 cung cấp cơ sở để
phản biện theo hai hướng chính:
- Nguyên tắc có lợi cho bị cáo
(Khoản 1): Nếu
hành vi xảy ra trước khi Nghị quyết có hiệu lực nhưng đang trong quá trình
điều tra, truy tố, xét xử mà Nghị quyết này quy định trách nhiệm pháp lý
nhẹ hơn (ví dụ: cách tính thiệt hại tại thời điểm thực hiện hành vi làm giảm
tổng số tiền thất thoát), thì phải áp dụng Nghị quyết 03.
- Loại trừ các yếu tố "không
do hành vi gây ra": Luật sư thường dùng Điều 10 kết hợp với Điều 2 để yêu cầu
Hội đồng định giá bóc tách phần giá trị tăng thêm do hạ tầng xung
quanh phát triển hoặc do sốt đất cục bộ.
- Lập luận: "Nếu định giá dựa trên mặt
bằng giá năm 2024 cho một hành vi năm 2016 là vi phạm nghiêm trọng Điều
10 về áp dụng quy định có lợi và Điều 2 về thời điểm tính thiệt hại."
2. Áp dụng
đối với các vụ án xảy ra trước năm 2021
Đây là vấn đề
"hồi tố" rất đặc trưng trong pháp luật hình sự Việt Nam. Cách áp dụng
được chia làm 2 kịch bản:
Kịch bản
A: Bản án đã có hiệu lực pháp luật trước 15/02/2021
Theo khoản 2
Điều 12 của Nghị quyết, nếu vụ án đã được xét xử xong và bản án đã có hiệu lực
trước ngày Nghị quyết có hiệu lực, thì không căn cứ vào Nghị quyết này để
kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm. Trừ trường hợp có những căn cứ khác
theo quy định của pháp luật.
Kịch bản
B: Vụ án đang giải quyết hoặc xảy ra trước 2021 nhưng chưa xét xử
Đây là nơi
Nghị quyết 03 phát huy quyền năng nhất. Theo Điều 10, các cơ quan tố tụng
phải rà soát lại:
- Nếu cách tính thiệt hại mới theo
Nghị quyết 03 dẫn đến số tiền thất thoát thấp hơn (có thể làm thay đổi
khung hình phạt từ khoản 3 xuống khoản 2 Điều 219), thì bắt buộc phải
áp dụng cách tính mới để bảo đảm quyền lợi cho người phạm tội.
- Nếu cách tính mới làm tình trạng
của bị cáo nặng hơn, thì không được áp dụng (giữ nguyên quy định cũ
theo nguyên tắc không hồi tố bất lợi).
3. Một ví
dụ cụ thể về "Cuộc chiến định giá"
Hãy tưởng tượng
một vụ án giao đất năm 2015, khởi tố năm 2022:
- Giá trị đất 2015: 10 tỷ đồng.
- Giá trị đất 2022: 100 tỷ đồng.
- Kết luận định giá ban đầu: Tính thiệt hại dựa trên giá năm
2022 (thất thoát 90 tỷ - Khung hình phạt cao nhất).
- Vận dụng Nghị quyết 03 (Điều 2
& 10): Luật
sư yêu cầu định giá lại tại thời điểm 2015. Kết quả cho thấy tại năm 2015,
giá trị giao đất chỉ thấp hơn giá thị trường 500 triệu đồng.
- Kết quả: Bị cáo chuyển từ khung hình phạt
10-20 năm tù xuống khung thấp hơn rất nhiều hoặc thậm chí không đủ yếu tố
cấu thành tội phạm nếu mức thiệt hại dưới ngưỡng quy định.
Bước tiếp
theo chúng ta có thể làm rõ:
__________________________________
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét