Trong Nghị định 06/2019/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 84/2021/NĐ-CP), Nhóm
IA là nhóm bao gồm các loài thực vật rừng đặc hữu, có giá trị đặc biệt về
khoa học, môi trường hoặc kinh tế, có số lượng quần thể cực ít hoặc có nguy cơ
tuyệt chủng rất cao.
Dưới đây là
chi tiết về chế độ quản lý và các loài tiêu biểu thuộc nhóm này:
1. Chế độ
quản lý nghiêm ngặt
Vì tính chất
cực kỳ nguy cấp, các loài Nhóm IA được bảo vệ ở mức cao nhất:
- Cấm khai thác: Nghiêm cấm mọi hành vi khai
thác vì mục đích thương mại.
- Mục đích khai thác hạn chế: Chỉ được phép khai thác vì mục
đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy, bảo tồn hoặc làm nguồn giống ban đầu
phục vụ nuôi trồng cấy nhân tạo (phải có giấy phép).
- Quản lý mẫu vật: Mọi hoạt động vận chuyển, lưu
giữ mẫu vật Nhóm IA đều phải có hồ sơ nguồn gốc hợp pháp và mã số quản lý
do cơ quan có thẩm quyền cấp.
2. Danh mục
các loài thực vật tiêu biểu trong Nhóm IA
Nhóm này được
chia theo các ngành và họ thực vật chính:
Ngành Hạt
trần (Gymnospermae)
Đây là nhóm
có nhiều loài cây gỗ quý và cổ xưa nhất:
- Họ Hoàng đàn (Cupressaceae):
- Hoàng đàn hữu liên (Cupressus
tonkinensis): Gỗ có mùi thơm đặc trưng, hiện còn rất ít trong tự
nhiên.
- Thông nước (Thủy tùng) (Glyptostrobus pensilis):
Loài cây cổ sinh, chỉ còn sót lại tại Đắk Lắk.
- Bách vàng (Xanthocyparis vietnamensis):
Loài đặc hữu vùng núi đá vôi phía Bắc.
- Họ Thông (Pinaceae):
- Vân sam Phan Si Păng (Abies
delavayi subsp. fansipanensis): Chỉ mọc ở độ cao trên 2.600m tại dãy
Hoàng Liên Sơn.
- Du sam đá vôi (Keteleeria davidiana).
Ngành Hạt
kín (Angiospermae)
Bao gồm các
loài cây có hoa, đặc biệt là các loài dược liệu quý:
- Họ Ngũ gia bì (Araliaceae):
- Sâm Ngọc Linh (Panax vietnamensis):
Chỉ tính các quần thể mọc ngoài tự nhiên. Đây là loài dược liệu quốc gia
có hàm lượng saponin cực cao.
- Sâm vũ diệp (Vũ diệp tam thất) và Tam thất hoang.
- Họ Dầu (Dipterocarpaceae):
- Sao hình tim (Hopea cordata).
- Kiền kiền Phú Quốc (Hopea nanchengensis).
- Họ Lan (Orchidaceae):
- Một số loài Lan hài đặc hữu có
nguy cơ tuyệt chủng cao cũng nằm trong danh sách kiểm soát nghiêm ngặt của
nhóm này.
3. Điều
kiện khai thác (Ngoại lệ)
Để được khai
thác loài thuộc Nhóm IA cho nghiên cứu hoặc bảo tồn, đơn vị thực hiện phải đáp ứng:
1.
Không
làm ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của loài đó trong tự nhiên.
2.
Được
sự đồng ý bằng văn bản của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
3.
Có
phương án khai thác, giám sát cụ thể.
4. Hậu quả
pháp lý khi vi phạm
Điểm khác biệt
lớn nhất giữa thực vật Nhóm IA và các nhóm khác nằm ở tội danh áp dụng khi có
hành vi xâm phạm:
- Áp dụng Điều 244 Bộ luật Hình sự: Hành vi khai thác, tàng trữ, vận
chuyển, buôn bán thực vật Nhóm IA thường bị truy tố theo Tội vi phạm
quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm (mức phạt nặng hơn nhiều
so với Điều 232).
- Định lượng khởi điểm: Đối với Nhóm IA, chỉ cần vi phạm
với số lượng rất nhỏ (ví dụ: từ 2 cây hoặc từ 0,1 $m^3$ gỗ trở lên tùy loại)
đã có thể bị xử lý hình sự mà không cần xét đến giá trị thành tiền.
So sánh
nhanh Nhóm IA và Nhóm IIA
|
Đặc điểm
|
Nhóm
IA (Nghiêm cấm)
|
Nhóm
IIA (Hạn chế)
|
|
Mục
đích
|
Bảo tồn
nguồn gen, đa dạng sinh học.
|
Hạn chế
khai thác thương mại.
|
|
Khai
thác
|
Cấm tuyệt
đối (trừ nghiên cứu).
|
Được khai
thác nếu có phương án/giấy phép.
|
|
Tội
danh
|
Thường áp
dụng Điều 244 (Nặng).
|
Thường áp
dụng Điều 232 (Nhẹ hơn).
|
________________________________
- Bạn có muốn
tôi liệt kê chi tiết danh sách các loài gỗ thuộc Nhóm IA hiện đang được bảo vệ
nghiêm ngặt nhất tại Việt Nam không?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét