Thứ Tư, 15 tháng 4, 2026

Hệ thống Cơ quan điều tra (CQĐT) ở Việt Nam bao gồm những cơ quan nào? Phân biệt giữa CQĐT chuyên trách và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.

CÂU HỎI : Hệ thống Cơ quan điều tra (CQĐT) ở Việt Nam bao gồm những cơ quan nào? Phân biệt giữa CQĐT chuyên trách và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.

(Trả lời bên dưới)

Hệ thống các Cơ quan điều tra (CQĐT) tại Việt Nam hiện nay được tổ chức chặt chẽ theo quy định của LuậtTổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015. Để đảm bảo tính khách quan và chuyên sâu, pháp luật phân định rõ giữa các cơ quan chuyên trách các cơ quan chỉ thực hiện một phần nhiệm vụ điều tra.


1. Hệ thống Cơ quan điều tra tại Việt Nam

Hệ thống này bao gồm 3 lực lượng nòng cốt chính:

a. Cơ quan điều tra của Công an nhân dân

Đây là lực lượng chủ chốt, thực hiện điều tra hầu hết các loại tội phạm.

    • Cơ quan An ninh điều tra: Gồm cấp Bộ và cấp Tỉnh.
    • Cơ quan Cảnh sát điều tra: Gồm cấp Bộ, cấp Tỉnh và cấp Huyện.

b. Cơ quan điều tra của Quân đội nhân dân

Lực lượng này điều tra các tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự (tội phạm quân sự hoặc tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp trong quân đội).

    • Cơ quan An ninh quân đội: Gồm cấp Bộ Quốc phòng và cấp Quân khu.
    • Cơ quan Điều tra hình sự: Gồm cấp Bộ Quốc phòng, cấp Quân khu và cấp Khu vực.

c. Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Đây là cơ quan điều tra đặc thù, tập trung vào:

    • Các tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp.
    • Tội phạm về tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ, công chức thuộc Cơ quan điều tra, Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án.

2. Phân biệt CQĐT chuyên trách và các cơ quan được giao một số hoạt động điều tra

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở phạm vi thẩm quyềntính chất công việc.

Tiêu chí

Cơ quan điều tra chuyên trách

Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

Thành phần

Các CQĐT của Công an, Quân đội và VKSNDTC đã nêu ở mục 1.

Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, Lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư và các cơ quan khác của Công an/Quân đội.

Nhiệm vụ chính

Điều tra là chức năng cốt lõi. Thực hiện đầy đủ các bước từ khởi tố đến khi kết thúc điều tra.

Quản lý hành chính/chuyên ngành là chính. Chỉ điều tra khi phát hiện tội phạm trong lĩnh vực mình quản lý.

Thẩm quyền

Có quyền áp dụng đầy đủ các biện pháp ngăn chặn (tạm giữ, tạm giam, khám xét...) và điều tra theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Thẩm quyền hạn chế: Thường chỉ dừng lại ở việc lấy lời khai, khám nghiệm hiện trường, khởi tố vụ án và tiến hành các hoạt động điều tra cấp bách.

Kết thúc công tác

Lập bản kết luận điều tra và đề nghị truy tố hoặc đình chỉ vụ án.

Sau khi thực hiện các bước cấp bách, phải chuyển hồ sơ cho Cơ quan điều tra chuyên trách có thẩm quyền để tiếp tục thụ lý.

Tại sao lại có sự phân chia này?

  • Việc giao một số hoạt động điều tra cho các cơ quan như Hải quan hay Kiểm lâm xuất phát từ tính chất kịp thời. Do các cơ quan này trực tiếp bám sát địa bàn (rừng, biển, cửa khẩu), họ sẽ là những người đầu tiên phát hiện hành vi vi phạm. Việc cho phép họ khởi tố và tiến hành các biện pháp ngăn chặn ban đầu giúp ngăn chặn tội phạm tẩu tán tang vật hoặc bỏ trốn trước khi bàn giao cho CQĐT chuyên trách.

Bạn đang tìm hiểu nội dung này để phục vụ cho báo cáo nghiên cứu về chính sách hình sự hay chuẩn bị cho kỳ thi chuyên sâu về luật tố tụng?

 

Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích

VIDEO:

(đang cập nhật)

TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN:

(đang cập nhật)

GÓC BÁO CHÍ:

(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét