Hệ thống các Cơ quan điều
tra (CQĐT) tại Việt Nam hiện nay được tổ chức chặt chẽ theo quy định của LuậtTổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015. Để đảm bảo tính khách quan và chuyên
sâu, pháp luật phân định rõ giữa các cơ quan chuyên trách và các cơ quan chỉ thực
hiện một phần nhiệm vụ điều tra.
1. Hệ thống
Cơ quan điều tra tại Việt Nam Hệ thống này bao gồm 3
lực lượng nòng cốt chính: a. Cơ quan điều
tra của Công an nhân dân Đây là lực lượng chủ chốt,
thực hiện điều tra hầu hết các loại tội phạm.
- Cơ quan An ninh điều tra: Gồm cấp Bộ và cấp Tỉnh.
- Cơ quan Cảnh sát điều tra: Gồm cấp Bộ, cấp Tỉnh và cấp Huyện.
b. Cơ quan điều
tra của Quân đội nhân dân Lực lượng này điều tra
các tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự (tội phạm quân sự hoặc
tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp trong quân đội).
- Cơ quan An ninh quân đội: Gồm cấp Bộ Quốc phòng và cấp Quân
khu.
- Cơ quan Điều tra hình sự: Gồm cấp Bộ Quốc phòng, cấp Quân khu
và cấp Khu vực.
c. Cơ quan điều
tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao Đây là cơ quan điều tra
đặc thù, tập trung vào:
- Các tội phạm xâm phạm hoạt động tư
pháp.
- Tội phạm về tham nhũng, chức vụ xảy
ra trong hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ, công chức thuộc Cơ
quan điều tra, Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án.
2. Phân biệt
CQĐT chuyên trách và các cơ quan được giao một số hoạt động điều tra Điểm khác biệt lớn nhất
nằm ở phạm vi thẩm quyền và tính chất công việc.
|
Tiêu chí
|
Cơ quan
điều tra chuyên trách
|
Cơ quan
được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
|
|
Thành phần
|
Các CQĐT của Công an,
Quân đội và VKSNDTC đã nêu ở mục 1.
|
Bộ đội biên phòng, Hải
quan, Kiểm lâm, Lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư và các cơ quan khác của
Công an/Quân đội.
|
|
Nhiệm vụ
chính
|
Điều tra
là chức năng cốt lõi. Thực
hiện đầy đủ các bước từ khởi tố đến khi kết thúc điều tra.
|
Quản lý
hành chính/chuyên ngành là chính.
Chỉ điều tra khi phát hiện tội phạm trong lĩnh vực mình quản lý.
|
|
Thẩm quyền
|
Có quyền áp dụng đầy
đủ các biện pháp ngăn chặn (tạm giữ, tạm giam, khám xét...) và điều tra theo
quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
|
Thẩm quyền hạn chế:
Thường chỉ dừng lại ở việc lấy lời khai, khám nghiệm hiện trường, khởi tố vụ
án và tiến hành các hoạt động điều tra cấp bách.
|
|
Kết thúc
công tác
|
Lập bản kết luận điều
tra và đề nghị truy tố hoặc đình chỉ vụ án.
|
Sau khi thực hiện các
bước cấp bách, phải chuyển hồ sơ cho Cơ quan điều tra chuyên trách có thẩm
quyền để tiếp tục thụ lý.
|
Tại sao lại
có sự phân chia này? - Việc giao một số hoạt động
điều tra cho các cơ quan như Hải quan hay Kiểm lâm xuất phát từ tính chất kịp
thời. Do các cơ quan này trực tiếp bám sát địa bàn (rừng, biển, cửa khẩu),
họ sẽ là những người đầu tiên phát hiện hành vi vi phạm. Việc cho phép họ khởi
tố và tiến hành các biện pháp ngăn chặn ban đầu giúp ngăn chặn tội phạm tẩu tán
tang vật hoặc bỏ trốn trước khi bàn giao cho CQĐT chuyên trách.
Bạn đang tìm hiểu nội
dung này để phục vụ cho báo cáo nghiên cứu về chính sách hình sự hay chuẩn bị
cho kỳ thi chuyên sâu về luật tố tụng?
Luật
gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét