Trong pháp
luật hình sự Việt Nam, Khách thể loại của nhóm các tội xâm phạm hoạt động
tư pháp (Chương XXIV Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017) được xác định
dựa trên tính chất chung của các quan hệ xã hội mà nhóm tội này trực tiếp xâm hại.
Cụ thể,
khách thể loại của nhóm tội này bao gồm:
1. Sự
đúng đắn và tính uy nghiêm của hoạt động tư pháp
Đây là khách
thể quan trọng nhất. Hoạt động tư pháp bao gồm các hoạt động điều tra, truy tố,
xét xử và thi hành án.
- Mục tiêu xâm hại: Các hành vi phạm tội làm sai lệch
bản chất của công lý, khiến việc giải quyết vụ án không khách quan, không
đúng pháp luật.
- Hệ quả: Làm giảm sút niềm tin của nhân
dân vào cơ quan quyền lực nhà nước và sự công bằng của pháp luật.
2. Hoạt động
bình thường của các cơ quan tiến hành tố tụng và thi hành án
Nhóm tội phạm
này xâm phạm đến quy trình, trình tự và sự vận hành thông suốt của các cơ quan:
- Cơ quan Điều tra.
- Viện kiểm sát.
- Tòa án.
- Cơ quan thi hành án hình sự và
dân sự.
3. Quyền
và lợi ích hợp pháp của công dân
Trong nhiều
trường hợp, khi hoạt động tư pháp bị xâm phạm (ví dụ: dùng nhục hình, truy cứu
trách nhiệm hình sự người không có tội), khách thể bị đe dọa còn là:
- Quyền tự do cá nhân, danh dự,
nhân phẩm của bị
can, bị cáo hoặc những người tham gia tố tụng khác.
- Tính mạng, sức khỏe của con người (trong các tội
như dùng nhục hình, bức cung).
Phân nhóm
khách thể cụ thể (Khách thể trực tiếp)
Để nghiên cứu
sâu hơn, khách thể của Chương XXIV thường được chia thành 2 nhóm nhỏ dựa trên đối
tượng thực hiện hành vi:
- Nhóm tội do người có thẩm quyền
trong hoạt động tư pháp thực hiện: Xâm phạm sự đúng đắn của hoạt động tư pháp từ "bên
trong" (ví dụ: Tội ra bản án trái pháp luật, Tội làm sai lệch hồ sơ vụ
án).
- Nhóm tội do những người tham gia
tố tụng hoặc người khác thực hiện: Xâm phạm hoạt động tư pháp từ "bên ngoài" làm
cản trở quá trình giải quyết vụ án (ví dụ: Tội khai báo gian dối, Tội trốn
khỏi nơi giam, giữ).
Lưu ý: Việc xác định đúng khách thể loại
giúp phân biệt nhóm tội này với các tội phạm về chức vụ (Chương XXIII). Điểm
khác biệt lớn nhất là các tội xâm phạm hoạt động tư pháp trực tiếp làm biến
dạng hoặc đình trệ chu trình tố tụng, thay vì chỉ đơn thuần là lợi dụng chức
vụ để trục lợi cá nhân.
Bạn có đang
tập trung phân tích các dấu hiệu pháp lý của một tội danh cụ thể nào trong
chương này không, ví dụ như Tội dùng nhục hình hay Tội làm sai lệch hồ sơ vụ
án?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét