Thứ Tư, 15 tháng 4, 2026

Mối quan hệ giữa CQĐT và Viện kiểm sát trong việc thực hiện quyền công tố và kiểm sát điều tra được quy định như thế nào trong luật này?

CÂU HỎI : Mối quan hệ giữa CQĐT và Viện kiểm sát trong việc thực hiện quyền công tố và kiểm sát điều tra được quy định như thế nào trong luật này?

(Trả lời bên dưới)

Trong hệ thống tư pháp Việt Nam, mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra (CQĐT) và Viện kiểm sát (VKS) là mối quan hệ phối hợp và chế ước lẫn nhau, nhằm đảm bảo mọi tội phạm phải được phát hiện kịp thời và xử lý công minh, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội.

Mối quan hệ này được quy định xuyên suốt trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, cụ thể ở hai khía cạnh chính:


1. VKS thực hiện quyền Công tố trong giai đoạn điều tra

Quyền công tố là hoạt động của VKS trong tố tụng hình sự để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước. Trong giai đoạn điều tra, VKS không "làm thay" CQĐT nhưng có vai trò quyết định đối với số phận pháp lý của vụ án:

  • Quyết định việc khởi tố: VKS kiểm sát việc khởi tố của CQĐT và có quyền tự mình khởi tố vụ án, khởi tố bị can nếu phát hiện có dấu hiệu tội phạm mà CQĐT chưa thực hiện.
  • Đề ra yêu cầu điều tra: Đây là văn bản mang tính bắt buộc. VKS yêu cầu CQĐT thu thập chứng cứ buộc tội, gỡ tội, xác định thiệt hại... CQĐT có trách nhiệm thực hiện các yêu cầu này.
  • Phê chuẩn các quyết định tố tụng: Các biện pháp ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do của công dân như: Lệnh bắt bị can để tạm giam, Lệnh khám xét, Lệnh tạm giữ... do CQĐT ban hành chỉ có giá trị thi hành sau khi được VKS phê chuẩn.
  • Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra: Trong trường hợp để kiểm tra, bổ sung chứng cứ khi xét thấy chứng cứ thu thập không khách quan hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

2. VKS thực hiện quyền Kiểm sát điều tra

Đây là hoạt động giám sát tính hợp pháp trong mọi hành vi, quyết định của CQĐT và người tham gia tố tụng.

  • Kiểm sát việc tuân theo pháp luật: VKS đảm bảo các bước điều tra (hỏi cung, đối chất, thực nghiệm hiện trường...) phải đúng trình tự, không có bức cung, nhục hình.
  • Kịp thời phát hiện vi phạm: Nếu CQĐT có vi phạm, VKS có quyền:
    • Kháng nghị, kiến nghị: Yêu cầu khắc phục vi phạm hoặc xử lý người vi phạm.
    • Yêu cầu thay đổi Điều tra viên: Nếu Điều tra viên có dấu hiệu không khách quan hoặc vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
    • Hủy bỏ các quyết định không có căn cứ: VKS có quyền hủy bỏ quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án của CQĐT nếu thấy không đúng pháp luật.

3. Sự phối hợp và Chế ước (Mối quan hệ hai chiều)

Đặc điểm

Nội dung chi tiết

Sự phối hợp

CQĐT và VKS thường xuyên họp án để thống nhất quan điểm về chứng cứ, tội danh trong các vụ án phức tạp, đảm bảo hồ sơ khi chuyển sang giai đoạn truy tố có độ chính xác cao.

Sự chế ước

VKS kiểm soát quyền lực của CQĐT thông qua việc phê chuẩn. Ngược lại, nếu CQĐT không đồng ý với các quyết định hoặc yêu cầu của VKS, họ có quyền bảo lưu ý kiếnkiến nghị lên VKS cấp trên trực tiếp để giải quyết.


Ý nghĩa của mối quan hệ này

Việc VKS đồng hành cùng CQĐT ngay từ khi khởi tố vụ án (thường gọi là "Kiểm sát sớm") giúp:

1.   Nâng cao chất lượng hồ sơ: Hạn chế việc Tòa án trả hồ sơ điều tra bổ sung.

2.   Chống oan, sai: Sự "giám sát kép" từ một cơ quan độc lập (VKS) giúp giảm thiểu các sai sót chủ quan của cơ quan điều tra.

3.   Đảm bảo quyền con người: Tránh việc bắt giữ, giam người tùy tiện.

Sự gắn kết này chính là biểu hiện của nguyên tắc "quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát" trong Hiến pháp.

Thông tin này có giúp bạn làm rõ được cấu trúc "quyền lực tương hỗ" giữa hai cơ quan này trong bài báo cáo nghiên cứu của mình chưa?

Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích

VIDEO:

(đang cập nhật)

TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN:

(đang cập nhật)

GÓC BÁO CHÍ:

(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét