Trong hoạt động điều
tra hình sự, để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và bảo vệ quyền con người, Điều14 Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 quy định rất nghiêm ngặt
các hành vi bị nghiêm cấm đối với cán bộ, chiến sĩ.
Các lệnh cấm này nhằm
ngăn chặn việc lạm dụng quyền lực nhà nước để xâm phạm lợi ích của cá nhân, tổ
chức.
1. Nhóm
hành vi xâm phạm quyền tự do và thân thể
Đây là nhóm hành vi
nghiêm trọng nhất, trực tiếp dẫn đến án oan và vi phạm nhân quyền:
- Bức cung, dùng nhục hình: Dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn tàn độc
khác để ép buộc bị can, bị cáo phải nhận tội theo ý muốn chủ quan của Điều
tra viên.
- Truy bức: Áp đặt, đe dọa hoặc dùng các biện
pháp tâm lý trái pháp luật để buộc người tham gia tố tụng phải khai báo.
- Bắt, giam, giữ người trái pháp luật: Thực hiện việc hạn chế quyền tự do của
công dân mà không có lệnh, không đúng thẩm quyền hoặc không có căn cứ pháp
lý.
2. Nhóm
hành vi làm sai lệch bản chất vụ án
Các hành vi này tấn
công vào tính khách quan và sự thật của hoạt động tư pháp:
- Làm sai lệch hồ sơ vụ án: Thêm, bớt, sửa đổi, đánh tráo, hủy
hoại hoặc làm giả chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án.
- Cố ý không khởi tố hoặc khởi tố oan: Cố tình bao che cho tội phạm (không
khởi tố) hoặc cố tình khởi tố người mà mình biết rõ là không có hành vi phạm
tội.
- Ép buộc người khác khai báo gian dối: Hoặc ép buộc người khác cung cấp tài
liệu sai sự thật, buộc người giám định kết luận trái với sự thật khách
quan.
3. Nhóm
hành vi trục lợi và can thiệp trái phép
Nhóm này liên quan đến
đạo đức công vụ và sự liêm chính của người cán bộ:
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi: Đòi hỏi, nhận tiền, tài sản hoặc lợi
ích khác để giải quyết vụ án theo hướng có lợi hoặc có hại cho một bên.
- Tiết lộ bí mật điều tra: Cung cấp thông tin vụ án cho những
người không có trách nhiệm, làm ảnh hưởng đến quá trình phá án hoặc xâm phạm
bí mật đời tư của các bên liên quan.
- Can thiệp vào hoạt động điều tra: Người có chức vụ cao hơn dùng ảnh hưởng
cá nhân để chỉ đạo, ép buộc Điều tra viên làm trái pháp luật trong quá
trình giải quyết vụ án.
4. Nhóm
hành vi liên quan đến đạo đức nghề nghiệp
- Tự ý tiếp xúc với người bị buộc tội: Hoặc người thân thích của họ bên
ngoài nơi làm việc quy định (trừ trường hợp do yêu cầu công tác được cấp
trên phê duyệt).
- Uống rượu, bia hoặc dùng chất kích
thích: Khi
đang thực hiện nhiệm vụ điều tra.
Ý nghĩa của
các điều cấm
Việc luật hóa các hành
vi bị nghiêm cấm này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng:
1.
Căn cứ
để xử lý kỷ luật/hình sự: Khi
cán bộ vi phạm, các điều khoản này là cơ sở pháp lý để tước danh hiệu CAND hoặc
truy tố về các tội danh tương ứng trong Bộ luật Hình sự (như Tội dùng nhục
hình, Tội làm sai lệch hồ sơ vụ án...).
2.
Bảo vệ
quyền lợi của bị can/bị cáo:
Tạo ra cơ chế giám sát để người dân có thể khiếu nại, tố cáo khi thấy quyền lợi
bị xâm phạm.
3.
Giữ
gìn uy tín của cơ quan tư pháp:
Đảm bảo bộ máy điều tra hoạt động trong sạch, liêm chính, xứng đáng với vai trò
bảo vệ công lý.
Những nội dung này thường
là trọng tâm trong các báo cáo về Chính sách hình sự và Cải cách tư pháp.
Bạn có cần tôi đi sâu vào phân tích các hình thức xử lý khi cán bộ vi phạm các
điều cấm này không?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét