Những người không được làm Điều tra viên hoặc phải từ chối tiến hành tố tụng (quy định về thay đổi Điều tra viên).

CÂU HỎI :  Những người không được làm Điều tra viên hoặc phải từ chối tiến hành tố tụng (quy định về thay đổi Điều tra viên).	(Trả lời bên dưới)

Để đảm bảo tính công tâm và khách quan tuyệt đối trong hoạt động tư pháp, pháp luật quy định rất chặt chẽ về những trường hợp không được đảm nhiệm vai trò Điều tra viên hoặc phải bị thay đổi khi đang tiến hành tố tụng. Dưới đây là các nhóm trường hợp cụ thể theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015: 1. Những người không được bổ nhiệm làm Điều tra viên Dù có đủ bằng cấp và thâm niên, những đối tượng sau đây tuyệt đối không được làm Điều tra viên: Người đang bị kỷ luật: Từ hình thức cảnh cáo trở lên hoặc đang trong thời gian xem xét xử lý kỷ luật. Người bị kết án: Người đã bị xử lý hình sự (kể cả trường hợp đã được xóa án tích). Người bị hạn chế năng lực hành vi: Người có nhược điểm về thể chất hoặc tâm thần mà không đủ khả năng thực hiện nhiệm vụ đặc thù. 2. Các trường hợp phải từ chối hoặc bị thay đổi (Quy định về thay đổi Điều tra viên) Điều tra viên phải tự từ chối tiến hành tố tụng hoặc sẽ bị thay đổi nếu thuộc một trong các trường hợp sau: Nhóm 1: Có quan hệ gia đình, thân thích Điều tra viên là người thân thích (vợ, chồng, bố, mẹ, con, anh chị em ruột...) của bị can, bị cáo, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự. Có người thân thích là người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự trong vụ án đó. Nhóm 2: Có sự chồng chéo về vai trò tố tụng Đã tham gia vụ án đó với tư cách là người làm chứng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch hoặc người dịch thuật. Đã tham gia với tư cách là Thẩm phán hoặc Kiểm sát viên trong cùng vụ án đó (trừ trường hợp Điều tra viên của VKSNDTC thực hiện nhiệm vụ). Nhóm 3: Có căn cứ về tính thiếu khách quan Có căn cứ rõ ràng cho thấy Điều tra viên có lợi ích cá nhân trong vụ án hoặc có mâu thuẫn cá nhân với các bên tham gia tố tụng. Cấp trên có căn cứ cho rằng Điều tra viên có những mối quan hệ xã hội phức tạp có thể làm ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án một cách đúng đắn. 3. Thẩm quyền và Thủ tục thay đổi Điều tra viên Nội dung Quy định chi tiết Người có quyền đề nghị Bị can, bị cáo, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự và người bào chữa. Người quyết định Thủ trưởng hoặc Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra. Trường hợp Thủ trưởng bị thay đổi Nếu Thủ trưởng CQĐT thuộc trường hợp phải từ chối, việc thay đổi sẽ do Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp quyết định. 4. Tại sao quy định này lại cực kỳ quan trọng? Trong chính sách hình sự, quy định về thay đổi người tiến hành tố tụng được coi là "chốt chặn tâm lý": 1.   Tránh xung đột lợi ích: Ngăn chặn việc Điều tra viên vì tình cảm cá nhân mà bao che cho người thân hoặc vì mâu thuẫn mà truy bức đối phương. 2.   Đảm bảo quyền bào chữa: Tạo niềm tin cho người bị buộc tội rằng họ đang được xử lý bởi một quy trình công bằng. 3.   Bảo vệ kết quả điều tra: Một vụ án dù chứng cứ rõ ràng nhưng nếu Điều tra viên vi phạm quy định về thay đổi người tiến hành tố tụng, toàn bộ hồ sơ có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu và phải điều tra lại từ đầu. Đây là một nội dung rất thực tế để đưa vào phần "Giải pháp hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền con người" trong báo cáo nghiên cứu của bạn. Việc thực hiện nghiêm túc quy định này sẽ giúp giảm thiểu các khiếu nại, tố cáo kéo dài trong quá trình tố tụng. Bạn có muốn tôi hỗ trợ phân tích thêm về việc liệu một Điều tra viên đã từng thụ lý vụ án ở cấp sơ thẩm thì có được tiếp tục thụ lý khi vụ án bị hủy để điều tra lại không?   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)