Phân biệt Giám định viên tư pháp và Người giám định tư pháp theo vụ việc. Tiêu chuẩn để được bổ nhiệm Giám định viên tư pháp là gì?

CÂU HỎI : Phân biệt Giám định viên tư pháp và Người giám định tư pháp theo vụ việc. Tiêu chuẩn để được bổ nhiệm Giám định viên tư pháp là gì?	(Trả lời bên dưới)

Trong hệ thống pháp lý Việt Nam, để giải quyết các vấn đề chuyên môn trong tố tụng, cơ quan chức năng có thể huy động hai nhóm chủ thể: Giám định viên tư pháp (mang tính chuyên nghiệp, lâu dài) và Người giám định tư pháp theo vụ việc (mang tính lâm thời, linh hoạt). Dưới đây là sự phân biệt bản chất giữa hai khái niệm này và các tiêu chuẩn khắt khe để một chuyên gia được bổ nhiệm thành Giám định viên tư pháp. 1. Phân biệt Giám định viên tư pháp và Người giám định tư pháp theo vụ việc Sự khác biệt lớn nhất giữa hai chức danh này nằm ở tính chất danh nghĩa pháp lý và tính bền vững của thẩm quyền, cụ thể: Tiêu chí phân biệt Giám định viên tư pháp Người giám định tư pháp theo vụ việc Bản chất danh nghĩa Là chức danh tư pháp chính thức, có tính lâu dài. Được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định bổ nhiệm và cấp thẻ. Là tư cách tố tụng lâm thời, theo từng vụ việc. Chỉ được công nhận và có tư cách giám định khi có quyết định trưng cầu cụ thể cho vụ án đó. Phạm vi hoạt động Chuyên nghiệp và thường xuyên. Thường làm việc trong các tổ chức giám định chuyên trách (Pháp y, Kỹ thuật hình sự) hoặc các cơ quan chuyên môn của Nhà nước. Kiêm nhiệm và không thường xuyên. Họ là các chuyên gia, kỹ sư, bác sĩ đang làm việc bình thường ngoài xã hội, chỉ được "triệu tập" khi vụ án cần đến chuyên môn sâu của họ. Hình thức ghi nhận Được lập danh sách chính thức, công bố rộng rãi trên cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Được cơ quan chuyên môn lựa chọn và đăng ký vào danh sách người theo vụ việc để khi cần thì cơ quan tố tụng lựa chọn trưng cầu. Cơ sở phát sinh thẩm quyền Phát sinh từ Quyết định bổ nhiệm chức danh (điều kiện cần) kết hợp với Quyết định trưng cầu vụ án (điều kiện đủ). Phát sinh duy nhất và trực tiếp từ Quyết định trưng cầu/yêu cầu giám định của cơ quan tiến hành tố tụng cho riêng vụ việc đó. 2. Tiêu chuẩn để được bổ nhiệm Giám định viên tư pháp Vì Giám định viên tư pháp là chức danh chính thức, kết luận của họ có tác động trực tiếp đến tự do, sinh mệnh và tài sản của con người, nên tiêu chuẩn bổ nhiệm được pháp luật quy định rất nghiêm ngặt, bao gồm cả tiêu chuẩn chung và tiêu chuẩn riêng biệt cho từng lĩnh vực. A. Tiêu chuẩn chung (Bắt buộc đối với mọi lĩnh vực) Để được xem xét bổ nhiệm, cá nhân phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau: Về phẩm chất: Là công dân Việt Nam, thường trú tại Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Về trình độ học vấn: Có bằng tốt nghiệp đại học trở lên thuộc chuyên ngành phù hợp với lĩnh vực giám định mà mình muốn đăng ký. Về kinh nghiệm thực tiễn: Đã qua thời gian thực tế hoạt động chuyên môn ở lĩnh vực được đào tạo từ đủ 05 năm trở lên (tính từ ngày tốt nghiệp đại học). Về chứng chỉ bồi dưỡng: Đã hoàn thành khóa bồi dưỡng về kiến thức pháp lý và nghiệp vụ giám định tư pháp do Bộ Tư pháp hoặc cơ quan có thẩm quyền tổ chức. B. Tiêu chuẩn riêng đối với một số lĩnh vực đặc thù Ngoài các tiêu chuẩn chung nêu trên, các lĩnh vực mang tính đặc thù cao sẽ đòi hỏi thêm các điều kiện khắt khe về mặt y khoa và tâm lý: Lĩnh vực Pháp y, Pháp y tâm thần và Kỹ thuật hình sự: Người được đề nghị bổ nhiệm bắt buộc phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công an nhân dân, công chức hoặc viên chức đang công tác tại các cơ quan nhà nước, tổ chức sự nghiệp công lập. Lĩnh vực Pháp y tâm thần: Đòi hỏi người giám định phải có bằng bác sĩ chuyên khoa hoặc chứng chỉ chuyên môn sâu về lĩnh vực tâm thần học. C. Các trường hợp tuyệt đối không được bổ nhiệm Pháp luật cấm bổ nhiệm đối với các đối tượng sau để bảo đảm sự trong sạch và uy tín của nền tư pháp: 1.     Người bị mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự. 2.     Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; người đã bị kết án mà chưa được xóa án tích về tội phạm do cố ý hoặc tội phạm nghiêm trọng/rất nghiêm trọng/đặc biệt nghiêm trọng do vô ý. 3.     Người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc cơ sở cai nghiện bắt buộc. Tóm lại về mặt lý luận bộ máy: Việc duy trì song song hai nhóm chủ thể này là giải pháp quản trị thông minh của Nhà nước. Giám định viên tư pháp đóng vai trò là "lực lượng tinh nhuệ chủ lực" giải quyết các vụ án phổ biến hàng ngày (giết người, ma túy, tai nạn giao thông). Trong khi đó, Người giám định theo vụ việc đóng vai trò là "lực lượng dự bị chiến lược", giúp hệ thống tư pháp có thể huy động trí tuệ của bất kỳ chuyên gia đỉnh cao nào ngoài xã hội (như một giáo sư công nghệ thông tin, một chuyên gia tài chính quốc tế) để giải quyết các vụ án công nghệ cao hay đại án kinh tế phức tạp mà lực lượng thường trực không có đủ công cụ hoặc chuyên môn sâu để xử lý. Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)