Xã hội hóa
giám định tư pháp là một chủ trương lớn tại Việt Nam nhằm huy động các nguồn lực
xã hội, giảm tải cho các cơ quan công lập và đáp ứng nhu cầu giám định ngày
càng tăng trong các hoạt động tố tụng (dân sự, hình sự, hành chính) cũng như
nhu cầu của cá nhân, tổ chức.
Dưới đây là
vai trò của các cá nhân, tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập và các lĩnh vực
hiện nay pháp luật đã cho phép xã hội hóa.
1. Vai
trò của cá nhân, tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập
Sự tham gia
của các chủ thể ngoài công lập mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng cho hệ thống bổ
trợ tư pháp:
- Giảm tải cho hệ thống công lập: Các cơ quan giám định công lập
(đặc biệt là kỹ thuật hình sự, pháp y) thường xuyên rơi vào tình trạng quá
tải. Sự xuất hiện của các tổ chức ngoài công lập giúp chia sẻ áp lực này,
đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ án.
- Tăng tính khách quan, đa chiều: Cung cấp thêm sự lựa chọn cho
các cơ quan tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng. Sự tham gia độc lập
của các chuyên gia ngoài công lập giúp tăng tính phản biện khoa học, đảm bảo
các kết luận giám định khách quan và chính xác hơn.
- Phục vụ hiệu quả các vụ án dân sự,
thương mại:
Trong các tranh chấp về hợp đồng, xây dựng, sở hữu trí tuệ hoặc tài chính,
các bên đương sự có quyền chủ động tự mình yêu cầu giám định (quy định mới
từ Luật sửa đổi, bổ sung Luật Giám định tư pháp). Các văn phòng ngoài công
lập đáp ứng rất linh hoạt nhu cầu này.
- Thu hút nhân tài và công nghệ
cao: Cơ chế
ngoài công lập cho phép thu hút các chuyên gia đầu ngành đã nghỉ hưu hoặc
đang làm việc tại các tổ chức tư nhân, đồng thời dễ dàng đầu tư trang thiết
bị, máy móc hiện đại theo cơ chế thị trường mà không phụ thuộc vào ngân
sách nhà nước.
2. Những
lĩnh vực hiện nay ĐÃ cho phép xã hội hóa
Theo Luật
Giám định tư pháp hiện hành, Nhà nước chỉ giữ độc quyền và duy trì hệ thống
công lập đối với 3 lĩnh vực cốt lõi gắn liền với hoạt động công quyền và an
ninh quốc gia là: Pháp y, Pháp y tâm thần và Kỹ thuật hình sự.
Tất cả các
lĩnh vực còn lại đều được phép xã hội hóa. Cụ thể bao gồm:
Tổ chức
giám định ngoài công lập (Văn phòng giám định tư pháp)
Loại hình
này được thành lập dưới dạng doanh nghiệp (văn phòng giám định tư pháp) do các
giám định viên tư pháp làm chủ. Hiện nay pháp luật cho phép thành lập văn phòng
trong các lĩnh vực cụ thể:
- Xây dựng: Giám định chất lượng công
trình, sự cố xây dựng, giá trị công trình.
- Tài chính - Kế toán: Giám định sổ sách kế toán, dòng
tiền, các sai phạm tài chính trong doanh nghiệp.
- Cổ vật: Giám định niên đại, tính xác thực
của các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.
- Sở hữu trí tuệ: Giám định các hành vi xâm phạm
quyền tác giả, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế.
Cá nhân,
tổ chức giám định theo vụ việc (Xã hội hóa mở rộng)
Bên cạnh các
Văn phòng giám định chuyên trách, pháp luật Việt Nam còn cho phép trưng cầu hoặc
yêu cầu các cá nhân, tổ chức chuyên môn ngoài công lập thực hiện giám định
theo vụ việc ở hầu hết các lĩnh vực kinh tế - xã hội khi có nhu cầu, ví dụ:
- Môi trường: Các trung tâm quan trắc, phân
tích môi trường tư nhân.
- Thông tin và Truyền thông: Giám định chữ ký số, dữ liệu điện
tử, phần mềm, thiết bị viễn thông bởi các công ty công nghệ.
- Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn: Giám định
chất lượng giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật của
các phòng thử nghiệm tư nhân.
- Văn hóa: Giám định tranh, tác phẩm nghệ
thuật, bản quyền âm nhạc.
Tóm lại: Ngoại trừ Pháp y, Pháp y
tâm thần và Kỹ thuật hình sự là thuộc độc quyền của Nhà nước, thì
toàn bộ các lĩnh vực kỹ thuật, kinh tế, xã hội khác đều đã mở cửa cho khối tư
nhân tham gia dưới hình thức Văn phòng giám định tư pháp hoặc Tổ chức
giám định theo vụ việc.
.png)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét