Luật Tư
pháp người chưa thành niên năm 2024 (chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026)
là một dấu mốc lập pháp quan trọng. Luật này đã luật hóa một cách tập trung, đồng
bộ các quy định tố tụng đặc thù dành cho người dưới 18 tuổi, thay vì để rải rác
ở Bộ luật Tố tụng hình sự hay văn bản hướng dẫn liên tịch như trước đây.
Quy trình và
nguyên tắc xác định tuổi của người chưa thành niên là người bị buộc tội hoặc bị
hại được quy định rõ tại Điều 25 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024
với các điểm đổi mới đáng chú ý:
1. Các loại
giấy tờ làm căn cứ xác định tuổi (Được cập nhật đầy đủ)
Cơ quan tiến
hành tố tụng phải chủ động khai thác hệ thống dữ liệu điện tử và các giấy tờ hộ
tịch thế hệ mới. Tuổi được xác định dựa trên một trong các nguồn sau:
- Giấy chứng sinh, Giấy khai sinh.
- Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước
công dân, Thẻ căn cước, Giấy chứng nhận căn cước.
- Hộ chiếu.
- Thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc
gia về dân cư,
cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.
💡 Trường hợp các giấy tờ hoặc dữ liệu
điện tử nêu trên có sự mâu thuẫn, không rõ ràng hoặc không có giấy tờ, thông
tin: Cơ quan tố tụng bắt buộc phải tiến hành các biện pháp xác minh chuyên sâu
(phối hợp với gia đình, người đại diện, người thân thích, nhà trường, chính quyền
địa phương...).
2. Quy tắc
xử lý khi thiếu ngày, tháng sinh
Trong trường
hợp đã thực hiện hết các biện pháp xác minh hợp pháp mà hồ sơ vẫn khuyết thông
tin cụ thể, Luật năm 2024 quy định chuẩn hóa cách tính lùi thời gian như sau:
|
Thông
tin xác định được
|
Cách
quy đổi ngày, tháng sinh theo Luật mới
|
|
Chỉ biết Tháng
sinh
|
Lấy ngày
cuối cùng của tháng đó làm ngày sinh.
|
|
Chỉ biết Quý
sinh
|
Lấy ngày
cuối cùng của tháng cuối cùng trong quý đó làm ngày, tháng sinh.
|
|
Chỉ biết Nửa
năm sinh
|
Lấy ngày
cuối cùng của tháng cuối cùng trong nửa năm đó (30/06 hoặc 31/12).
|
|
Chỉ biết Năm
sinh
|
Lấy ngày
cuối cùng của tháng cuối cùng trong năm đó (ngày 31 tháng 12).
|
3. Nguyên
tắc áp dụng khi bắt buộc phải Giám định tuổi
Nếu không thể
xác định được ngay cả năm sinh, cơ quan điều tra bắt buộc phải trưng cầu giám định
pháp y để kết luận độ tuổi. Tuy Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 quy
định ngắn gọn tại Khoản 3 Điều 25 rằng "Trường hợp không xác định được
năm sinh thì phải tiến hành giám định để xác định tuổi", nhưng thực tế
áp dụng kết quả này trong tố tụng hình sự vẫn phải tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc
phân tách đối tượng (theo tinh thần của BLTTHS và các văn bản hướng dẫn hiện
hành nhằm bảo đảm tối đa lợi ích tốt nhất cho người dưới 18 tuổi):
- Đối với người bị buộc tội (Người
phạm tội):
- Khi kết quả giám định cho ra một
khoảng độ tuổi (ví dụ: từ 14 tuổi 2 tháng đến 15 tuổi 4 tháng), cơ quan tố
tụng sẽ chọn mức tuổi thấp nhất (14 tuổi 2 tháng).
- Mục đích: Giữ cho tuổi của họ thấp nhất
có thể để tối ưu hóa việc áp dụng các chính sách nhân văn mới của Luật
năm 2024, chẳng hạn như tăng cơ hội áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng
(miễn TNHS và giáo dục tại cộng đồng), không áp dụng hình phạt tù, hoặc
tính khung hình phạt nhẹ hơn.
- Đối với người bị hại (Nạn nhân):
- Khi kết quả giám định cho ra một
khoảng độ tuổi, cơ quan tố tụng phải chọn mức tuổi cao nhất trong
khoảng đó.
- Mục đích: Nhằm bảo đảm nguyên tắc suy
đoán vô tội, loại trừ bớt trách nhiệm hình sự hoặc giảm khung hình phạt
cho người bị buộc tội khi chứng cứ về tuổi của nạn nhân chưa tuyệt đối rõ
ràng, ngăn ngừa việc kết án oan sai.
.png)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét